แขนหุ่นยนต์กับการออกแบบสถาปัตยกรรมในบริบทการศึกษา

เทคโนโลยีกลายเป็นส่วนหนึ่งของการออกแบบสถาปัตยกรรมในยุคปัจจุบัน โดยนอกจากการใช้งานด้วยระบบซอฟต์แวร์ในการออกแบบแล้ว สามารถประยุกต์ใช้ได้ด้วยวิธีการออกแบบอื่นๆ ซึ่งในปัจจุบันเทคโนโลยีต่างๆถูกนำไปประยุกต์ใช้งานในลักษณะที่แตกต่างกันตามศักยภาพและความสามารถของเครื่องมือ การเปลี่ยนแปลงสถาปัตยกรรมเป็นสถาปัตยกรรมดิจิทัล (Digital Architecture) ส่งผลให้เกิดการใช้หุ่นยนต์ในสาขาการก่อสร้าง (Dunn 2012) เทคโนโลยีแขนหุ่นยนต์จึงเป็นหนึ่งในเครื่องมือสำหรับการออกแบบด้วยเช่น ตลอดระยะเวลาที่ผ่านแม้จะเป็นเครื่องมือที่มีศักยภาพในการพัฒนาสูงและถูกพัฒนามาตั้งแต่ช่วงปี พ.ศ.2543 แต่การประยุกต์ใช้งานแขนหุ่นยนต์นั้นกลับถูกใช้งานอยู่ภายในสถาบันการศึกษา ไม่ได้ถูกใช้อย่างแพร่หลายเมื่อเทียบกับเครื่องมืออื่นๆ การวิจัยในครั้งนี้จึงมุ่งเน้นไปที่การศึกษาการพัฒนาแขนหุ่นยนต์ในด้านการใช้ประโยชน์เกี่ยวกับการศึกษาสถาปัตยกรรม โดยมีคำถามวิจัย คือ การใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีแขนหุ่นยนต์ในการศึกษาสถาปัตยกรรมถูกนำไปใช้งานในลักษณะใดงานวิจัยนี้แบ่งวัตถุประสงค์ออกเป็น 3 ข้อ คือ 1. สถานการณ์ของการใช้แขนหุ่นยนต์ในการเรียนการสอนและการวิจัยทางสถาปัตยกรรมในปัจจุบัน 2. แนวทางการใช้แขนหุ่นยนต์ในการเรียนการสอนและการวิจัยด้านสถาปัตยกรรมของสถาบันการศึกษาภายในประเทศไทยและต่างประเทศ และ 3. วิเคราะห์ทิศทางและรูปแบบในการศึกษาเพื่อหาความเป็นไปได้ในการนำแขนหุ่นยนต์เข้าสู่สาขาวิชาชีพสถาปัตยกรรม โดยใช้วิธีการเก็บรวบรวมข้อมูล 2 ส่วน คือแหล่งข้อมูลปฐมภูมิจากการสัมภาษณ์กลุ่มตัวอย่างด้วยแบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง (structure interview) และแหล่งข้อมูลทุติยภูมิจากกรณีศึกษาจากสถาบันการศึกษาในต่างประเทศ 3 แห่ง ประกอบด้วย 1.Institute of Advanced Architecture of Catalonia (IAAC) จากประเทศสเปน 2.Gramazio Kohler Research , Swiss Federal Institute of Technology in Zurich (ETH Zurich) จากประเทศสวิตเซอร์แลนด์ และ 3.The Material Processes and Systems (MaP+S) Group, Harvard University Graduate School of Design จากประเทศสหรัฐอเมริกา ผ่านบทความ (article) ,งานวิจัยและการออกแบบ (research and design project) ,วิทยานิพนธ์ (thesis) และ เอกสารการประชุมวิชาการ (conference paper) ที่เกี่ยวกับลักษณะการใช้ประโยชน์จากแขนหุ่นยนต์ในการออกแบบสถาปัตยกรรมระหว่างปี พ.ศ.2548-2566 และด้วยลักษณะของข้อมูลในงานวิจัยนี้มีลักษณะเป็นข้อมูลเชิงคุณภาพ (qualitative data) การวิเคราะห์ข้อมูลจึงแบ่งออกเป็น 3 ส่วน คือ การวิเคราะห์เนื้อหา (content analysis) จากสัมภาษณ์ (interview) การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงบรรยาย (descriptive data) และการวิเคราะห์ข้อมูลผลงานการวิจัยและออกแบบ (research and design project) ผลการศึกษาพบว่า มุมมองของกลุ่มผู้บูรณาการการใช้แขนหุ่นยนต์ถูกแบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มคนที่มองว่าแขนหุ่นยนต์เป็น “เครื่องมือ”และกลุ่มคนที่มองว่าแขนหุ่นยนต์เป็นมากกว่า “เครื่องมือ” ดังนั้นลักษณะการใช้งานแขนหุ่นยนต์จึงสามารถจำแนกทั้งหมด 4 ลักษณะซึ่งเป็นลักษณะการใช้งานในเชิงเทคนิคและถูกนำไปใช้ในการศึกษาสถาปัตยกรรมด้วยการเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการเรียนรู้ด้านการออกแบบ ทำให้สถานการณ์การใช้งานแขนหุ่นยนต์ในปัจจุบันยังอยู่ขั้นตอนของการทดลองเพื่อหาแนวทางในการใช้งานที่เหมาะสมสำหรับรูปแบบการทำงานของสถาปนิกส่งผลให้แม้แขนหุ่นยนต์จะเป็นเทคโนโลยีมีแนวโน้มถูกนำมาใช้สำหรับการออกแบบสถาปัตยกรรมและการก่อสร้างในอนาคต แต่ด้วยข้อจำกัดของช่วงเวลาปัจจุบันร่วมทั้งแขนหุ่นยนต์ยังไม่ถูกออกแบบเพื่อให้เหมาะสมกับการใช้งานของสถาปนิก แขนหุ่นยนต์จึงไม่ใช่เครื่องมือที่สถาปนิกทุกคนจำเป็นต้องเรียนรู้หากไม่มีความรู้ใน 3 ด้าน คือ ความรู้ด้านแขนหุ่นยนต์ (robotic arm) ความรู้ด้านการออกแบบสถาปัตยกรรม (architectural design) และความรู้ด้านวัสดุ (material) ที่พร้อมให้ผู้เรียนและผู้สอนใช้งาน เนื่องจากเป็นเครื่องมือเฉพาะที่ไม่สามารถประยุกต์ใช้งานร่วมกับการออกแบบสถาปัตยกรรมโดยทั่วไป ดังนั้นทิศทางและรูปแบบในการศึกษาเพื่อนำความรู้ด้านแขนหุ่นยนต์เข้าสู่การปฎิบัติวิชาชีพสถาปัตยกรรมจำเป็นต้องอาศัยความพร้อมของแหล่งความรู้ทั้งในรูปแบบของบุคคลากรและผลงานเชิงวิชาการจากภาคการศึกษาและความพร้อมของภาคการปฎิบัติวิชาชีพสถาปัตยกรรมในการยอมรับการประยุกต์ใช้งานเทคโนโลยีใหม่กับการออกแบบสถาปัตยกรรม