มาตรการที่เหมาะสมในการคุ้มครองสิทธิของคู่สัญญาการให้บริการซอฟต์แวร์

วิทยานิพนธ์นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการคุ้มครองสิทธิและหน้าที่ของคู่สัญญา ในสัญญาอนุญาตให้ใช้สิทธิคอมพิวเตอร์ซอฟต์แวร์ และเพื่อให้ได้ข้อเสนอแนะในการตรากฎหมาย เพื่อกำหนดมาตรการทางกฎหมายที่เหมาะสมในการคุ้มครองสิทธิของคู่สัญญาดังกล่าวในประเทศไทย ทั้งนี้ กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับสิทธิหน้าที่ของคู่สัญญาในสัญญาอนุญาตให้ใช้สิทธิคอมพิวเตอร์ซอฟต์แวร์ ได้แก่ พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 พระราชบัญญัติว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม พ.ศ. 2540 และพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 โดยศึกษาเปรียบเทียบกับกฎหมายที่เกี่ยวข้องของประเทศสหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักรและประเทศเยอรมนี จากการศึกษาพบปัญหาดังนี้1) ประเทศไทยยังไม่มีมาตรการทางกฎหมายในการคุ้มครองสิทธิและหน้าที่ของคู่สัญญา ในสัญญาอนุญาตให้ใช้สิทธิคอมพิวเตอร์ซอฟต์แวร์ไว้เป็นการเฉพาะ จึงต้องพิจารณาตามพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 พระราชบัญญัติว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม พ.ศ. 2540 และพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ.2537 รวมทั้งหลักนิติกรรมสัญญาและหนี้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ตามลำดับเพียงเท่านั้น ซึ่งเป็นกฎหมายที่พิจารณาเรื่องสัญญาทั่วไป2) การคุ้มครองสิทธิหน้าที่ของคู่สัญญาในสัญญาอนุญาตให้ใช้สิทธิคอมพิวเตอร์ซอฟต์แวร์ หากเป็นซอฟต์แวร์สำเร็จรูป ผู้อนุญาตให้ใช้สิทธิจะเป็นฝ่ายกำหนดข้อสัญญา ในขณะที่ผู้รับอนุญาตให้ใช้สิทธิเป็นเพียงฝ่ายที่ต้องยอมรับหรือปฏิเสธข้อกำหนดในสัญญาเท่านั้น ซึ่งส่วนมากไม่มีสิทธิแก้ไขเพิ่มเติมข้อสัญญาแต่อย่างใด ทั้งนี้ การกำหนดข้อสัญญาจะเป็นการกำหนดหน้าที่ให้แก่ผู้รับอนุญาตให้ใช้สิทธิ การรับประกัน รวมทั้งความรับผิดในความชำรุดบกพร่องของซอฟต์แวร์3) ในกรณีที่ต้องมีการฟ้องร้องเรียกค่าเสียหายจากการรับประกันและความรับผิดในความชำรุดบกพร่องของซอฟต์แวร์ ผู้เสียหายจะต้องฟ้องร้องเอง และเนื่องจากไม่อยู่ในฐานะผู้บริโภคตามพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 จึงไม่มีอำนาจยื่นเรื่องต่อคณะกรรมการผู้บริโภคได้ทั้งนี้ จึงมีข้อเสนอแนะให้แก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2541