แนวทางการออกแบบและพัฒนาองค์ประกอบสภาพแวดล้อมของสวนสาธารณะเพื่อหลีกเลี่ยงความเสี่ยงอาชญากรรม

ปัจจุบันสวนสาธารณะในประเทศไทยมีแนวโน้มเกิดอาชญากรรมเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะอาชญากรรมที่เกี่ยวกับชีวิตและทรัพย์สิน ซึ่งมีอัตราการเพิ่มขึ้นเฉลี่ย ร้อยละ 5.69 ต่อปี ระหว่างปี 2561–2566 ผู้วิจัยตั้งข้อสังเกตว่าการออกแบบสภาพแวดล้อมของสวนสาธารณะที่ไม่คำนึงถึงความปลอดภัยอาจเพิ่มความเสี่ยงต่ออาชญากรรม งานวิจัยนี้จึงมุ่งศึกษาแนวทางการออกแบบองค์ประกอบสภาพแวดล้อมของสวนสาธารณะที่ช่วยหลีกเลี่ยงความเสี่ยงจากอาชญากรรม โดยใช้แนวคิด “การป้องกันอาชญากรรมผ่านการออกแบบสิ่งแวดล้อม” (Crime Prevention Through Environmental Design: CPTED) เป็นกรอบแนวคิดหลัก การวิจัยใช้ระเบียบวิธีแบบผสมผสาน ทั้งเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณ ผ่านการสังเกตพื้นที่สวนสาธารณะกลุ่มตัวอย่าง คือ สวนจตุจักร สวนสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ และสวนวชิรเบญจทัศ (สวนรถไฟ) รวมทั้งการสอบถามผู้ใช้งาน การสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญ และการนำเสนอแนวคิดต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อประเมินความเป็นไปได้ในการเพิ่มความปลอดภัย ผลการศึกษาพบว่า องค์ประกอบที่ส่งผลต่อความรู้สึกปลอดภัยมากที่สุด ได้แก่ 1) การมองเห็นที่ชัดเจน 2) แสงสว่างที่เหมาะสม 3) จุดแจ้งเหตุ 4) ความหนาแน่นของผู้ใช้งาน และ 5) การบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะพื้นที่ที่มองเห็นได้จำกัด เช่น ห้องน้ำ ถูกมองว่าไม่ปลอดภัยมากที่สุด รองลงมาคือ พื้นที่นั่งพักริมน้ำที่มีแสงสว่างไม่เพียงพอ สนามเด็กเล่น และพื้นที่ที่ไม่มีจุดแจ้งเหตุ รวมถึงพื้นที่ที่มีผู้ใช้งานน้อย ซึ่งล้วนเป็นจุดที่มีทำให้ผู้คนรู้สึกไม่ปลอดภัยนอกจากนี้ องค์ประกอบอื่น ๆ อย่างการออกแบบเส้นทางเดินและป้ายแสดงข้อมูลที่ชัดเจน ก็มีผลต่อความรู้สึกปลอดภัยเช่นกัน ข้อค้นพบเหล่านี้นำไปสู่แนวทางการออกแบบที่สามารถหลีกเลี่ยงความเสี่ยงจากอาชญากรรมในสวนสาธารณะ และได้มีการนำเสนอแนวทางการพัฒนาสำหรับพื้นที่ตัวอย่างที่เคยเกิดเหตุอาชญากรรม เพื่อเป็นต้นแบบในการปรับปรุงสวนสาธารณะอื่น ๆ ต่อไป