การศึกษาการจัดการงบประมาณจังหวัดและกลุ่มจังหวัด กรณีศึกษา : จังหวัดและกลุ่มจังหวัดภาคกลางตอนล่าง 1 (กาญจนบุรี ราชบุรี สุพรรณบุรี)

งบประมาณจังหวัดและกลุ่มจังหวัด ถูกวางตำแหน่งไว้ในลักษณะ “งบเติมเต็ม” กล่าวคือ เป็นงบประมาณเพื่อเติมเต็มช่องว่างหรือความขาดแคลนของจังหวัดและกลุ่มจังหวัดจากงบประมาณขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) และงบประมาณของกระทรวง/หน่วยงาน (Function) ที่จัดสรรลงพื้นที่จังหวัดและกลุ่มจังหวัด แต่การเติมเต็มที่ว่านี้ส่วนใหญ่จะเป็นการเติมเต็มให้กับหน่วยงาน Function เพื่อปรับปรุง/ก่อสร้างทางและสะพานเป็นส่วนใหญ่ และมีหลักเกณฑ์ที่ไม่สามารถเติมเต็มให้กับหน่วยงานซึ่งมีความใกล้ชิดกับประชาชนในพื้นที่อย่างอำเภอ และอปท. ได้ ส่งผลให้อำเภอและอปท. เข้ามามีบทบาทในการขับเคลื่อนแผนพัฒนาจังหวัดและกลุ่มจังหวัดได้น้อย ทั้งที่เป็นหน่วยงานหลักที่มีภารกิจในการดูแล บำบัดทุกข์ บำรุงสุขแก่ประชาชน มีพื้นที่รับผิดชอบที่ชัดเจน ทั้งยังมีความพร้อมในการดำเนินโครงการและงบประมาณได้รวดเร็วสามารถตอบสนองความต้องการของประชาชนในพื้นที่ได้โดยตรง เนื่องจากยังมีหลักเกณฑ์และเงื่อนไขพิเศษบางอย่างได้ตรึงงบพัฒนาจังหวัดและกลุ่มจังหวัดไว้ ทำให้ไม่สามารถใช้จ่ายให้ตรงกับความต้องการของประชาชนหรือปัญหาที่แตกต่างกันในแต่ละพื้นที่ได้ ในขณะเดียวกัน บทบาทของงบประมาณจังหวัดและกลุ่มจังหวัดในการขับเคลื่อนการพัฒนาพื้นที่ตามแผนพัฒนาของจังหวัดและกลุ่มจังหวัด ก็พบว่างบประมาณจังหวัดและกลุ่มจังหวัดสามารถแก้ไขปัญหาที่เป็นความต้องการตามบริบทของพื้นที่หรือแก้ไขปัญหาที่เป็นประเด็นร่วมของกลุ่มจังหวัด และตอบสนองนโยบายของรัฐบาลในลักษณะ Cluster ได้ในระดับหนึ่ง แม้ว่าทุกหน่วยงานในพื้นที่จะระดมความคิด สำรวจความต้องการประชาชน และใช้เวลาในการจัดทำแผนพัฒนาฯ ค่อนข้างยาวนาน และมีกระบวนการจัดทำแผนและคำของบประมาณที่ละเอียด รอบคอบและครอบคลุม ผ่านการกลั่นกรองหลายระดับชั้น แต่ผลการจัดสรรงบประมาณกลับพบว่า ยังไม่เป็นไปตามกรอบงบประมาณดำเนินการที่กำหนดไว้ในแผนพัฒนาฯ ส่วนหนึ่งเกิดจากรัฐบาลได้กำหนดกรอบการจัดสรรสำหรับงบประมาณจังหวัดและกลุ่มจังหวัดไว้เพียง 28,000 ล้านบาทต่อปี คิดเป็นประมาณไม่เกินร้อยละ 1 ของวงเงินงบประมาณประเทศ และแม้ว่าจะมีการกำหนดกรอบเงินดังกล่าวไว้อย่างแน่นอนในแต่ละปีแล้วก็ตาม แต่ในความเป็นจริงตลอดระยะเวลา 5 ปีที่ผ่านมา นับตั้งแต่ปีงบประมาณ พ.ศ. 2562 จนถึงปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 งบประมาณของจังหวัดและกลุ่มจังหวัดก็ยังไม่เคยได้รับการจัดสรรงบประมาณเต็มกรอบเลยแม้แต่ปีเดียว เช่นเดียวกันงบประมาณที่ได้รับการจัดสรร ก็น้อยกว่าคำขอที่ได้เสนอไว้ตามแผนปฏิบัติราชการประจำปีค่อนข้างมาก อีกทั้งคำของบประมาณที่มีลำดับความสำคัญสูงกลับไม่ได้รับการจัดสรรงบประมาณตามความต้องการของพื้นที่อย่างแท้จริง ซึ่งอาจทำให้การพัฒนาของจังหวัดและกลุ่มจังหวัดไม่เป็นไปตามเป้าหมาย