Archeologisch vooronderzoek in het kader van de geplande herontwikkeling van de Zegwaartseweg 96 te Zoetermeer, gemeente Zoetermeer

Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie heeft een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd in combinatie met een inventariserend veldonderzoek voor een plangebied aan de Zegwaartseweg 96 te Zoetermeer, gemeente Zoetermeer.Het plangebied heeft een oppervlakte van circa 7.000 m2 (kadastrale percelen ZWD01 B 7774 en 7776, Kaart 1, afbeelding 1). Binnen het plangebied was een boerderij met schuur gevestigd. De boerderij, de Leeuwenhoeve, werd omstreeks 1763 gebouwd. In 1977 werd het woonhuis voor de schuur afgebroken. De schuur was het enige dat nog resteerde van de 18e-eeuwse boerderij. De schuur stond op de monumentenlijst van de gemeente Zoetermeer, maar was ernstig in verval geraakt en daarom recent gesloopt.Voor het plangebied is een archeologische risico-inventarisatie uitgevoerd (quickscan). Op basis daarvan is aanbevolen voor een deel van het plangebied een archeologisch bureau- en booronderzoek uit te laten voeren.Op basis van het bureauonderzoek kon geconcludeerd worden dat er in de zone direct naast de Zegwaartseweg, de voormalige veendijk, een middelhoge kans was op het aantreffen van archeologische waarden vanaf de start van de ontginning van het gebied, vanaf waarschijnlijk de 13e eeuw, tot de vroege Nieuwe Tijd (toen het gebied door veenwinning te nat werd voor bewoning). Het is bekend dat er in het uiterste noorden van het plangebied mogelijk nog resten van het 18e-eeuwse boerderij de “Leeuwenhoeve” in de ondergrond zitten. Deze resten betreffen de 19e-eeuwse stenen fase van een oorspronkelijk 18e-eeuwse houten boerderij. Het voorhuis werd in 1977 afgebroken, de schuur zeer recent. Eventuele resten van deze boerderij, indien aanwezig, zullen grotendeels verstoord in de ondergrond aanwezig zijn, en niet van dusdanig archeologisch en cultuurhistorisch belang dat hier nader archeologisch onderzoek naar nodig is. De schuur is recent nog onderworpen geweest aan een bouwhistorisch onderzoek. Oudere voorgangers van de 18e-eeuwse boerderij kunnen worden uitgesloten omdat het gebied vanaf de Late Middeleeuwen / Vroege Nieuwe Tijd tot het midden van de 18e eeuw te drassig was. Verder was er op basis van het bureauonderzoek een lage archeologische verwachting op het aantreffen van archeologische resten in de intacte top van het Hollandveen. Voor het westelijke deel van het plangebied geldt geen archeologische verwachting.Het inventariserend veldonderzoek door middel van verkennende boringen had tot doel om de gespecificeerde archeologische verwachting op basis van de resultaten van het bureauonderzoek in het veld te toetsen. Het booronderzoek had tevens tot doel vast te stellen of een intact bodemprofiel aanwezig is binnen het plangebied, of dat er sprake is van verstoring dan wel erosie, met het oog op de eventuele aanwezigheid van een archeologische vindplaats.Aan de hand van het booronderzoek zijn voor zover mogelijk de volgende onderzoeksvragen beantwoord:- wat zijn de geo(morfo)logische en bodemkundige kenmerken van de ondergrond van het plangebied?- in hoeverre is de oorspronkelijke bodemopbouw intact met het oog op de eventuele aanwezigheid en gaafheid van archeologische vindplaatsen?- bevinden zich in de ondergrond van het plangebied archeologische indicatoren en zo ja, waaruit bestaan deze?- geven de resultaten van het veldonderzoek aanleiding tot vervolgstappen in het kader van de planontwikkeling in relatie tot de archeologische monumentenzorg?Tijdens het veldonderzoek is geconstateerd dat binnen het plangebied de ondergrond recent verstoord is tot een diepte van 95 tot 160 centimeter beneden maaiveld. Hierbij zijn de bovengrond en de top van het Hollandveen geheel verstoord geraakt. De archeologische waarden die eventueel op of in het Hollandveen aanwezig waren zullen verstoord zijn geraakt; ook eventuele resten uit de periode na de ontginning van dit gebied vanaf de Late Middeleeuwen zullen niet meer aanwezig zijn. De getijdenafzettingen onder het Hollandveen was dusdanig slap dat langdurige menselijke activiteit kan worden uitgesloten.AdviesOp basis van de resultaten van onderhavig onderzoek is de archeologische verwachting voor het plangebied bij te stellen naar ‘laag’ en adviseert Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie geen vervolgstappen in het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische ‘toevalsvondst’ wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van dit grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag - de gemeente Zoetermeer - en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.