Middeleeuws Melderslo – onderzoeksgebied De Locht te Melderslo, gemeente Horst aan de Maas

<p>In opdracht van Museum De Locht heeft RAAP Archeologisch Adviesbureau in januari 2009 een inventariserend veldonderzoek in de vorm van proefsleuven uitgevoerd in verband met uitbreidingsplannen van Museum De Locht in Melderslo in de gemeente Horst aan de Maas. Het betreft het vervolg op een waarderend booronderzoek. Het primaire doel van het proefsleuvenonderzoek was het toetsen en aanvullen van de gespecificeerde archeologische verwachting voor het onderzochte gebied, waarbij het in eerste instantie ging om het (al dan niet) vaststellen van de aanwezigheid van archeologische grondsporen. Voorts richtte het onderzoek zich op de kwaliteit, aard, datering, omvang en diepteligging van archeologische resten. Uit het proefsleuvenonderzoek bleek dat zich met name in de zuidelijke strook van het onderzoeksgebied sporen bevonden. In overleg met het bevoegd gezag is besloten om aansluitend op het proefsleuvenonderzoek dit gebied (circa. 600 m²) op te graven.</p><p>Tijdens het proefsleuvenonderzoek en de opgraving is een oude (de oudste?) voorganger van de historisch bekende hoeve De Locht aangetroffen. Het erf van de boerderij dateert uit het begin van de 14e eeuw (1300-1320) en is deels opgegraven. De overige erfelementen betreffen de bijbehorende waterput en erf- en perceelsgreppels. Op basis van oversnijdingen en vondsten uit de greppels kan de ruimtelijke ordening van De Locht in de Late Middeleeuwen goed worden gevolgd. <br>De gebouwplattegrond is vrij klein (de kern meet ca. 11,2 m x 6,7 m) en NNO-ZZW georiënteerd. Enkele mestgreppels met verbrande turfresten versterken deze interpretatie. De plattegrond wordt verder geflankeerd door een waterput en mogelijk een klein bijgebouw. De waterput bestond uit een kuil van circa 4 m doorsnee en 1,5 m diep. Op de bodem was een houten constructie aanwezig die bestond uit een raamwerk van 6 hoekpalen met smalle plankjes . Een fraaie vondst is een houten voer- of drinkbak die is gespleten, waarna beide helften als hoekpalen van de houten constructie zijn gebruikt. In de loop van de 14e eeuw en daarna zijn de perceelsgreppels diverse malen verlegd en is het gebied herhaaldelijk heringericht. Het doel daarvan was waarschijnlijk economisch van aard en diende ter uitbreiding van het akkerareaal. Ter plekke werd in elk geval haver, rogge en vlas geteeld. Met name de vlasteelt was aan het eind van de Middeleeuwen van betekenis voor de regio. In die tijd was in het naburige Horst zelfs een gilde van de linnenweverij (St. Severusgilde). </p><p>Het onderzoek heeft waardevolle archeologische resten in het onderzoeksgebied opgeleverd die voor de geschiedenis van Melderslo en de gemeente Horst aan de Maas belangrijk zijn. Op basis van het onderzoek is duidelijker geworden hoe de eerste ontginningshoeve van het kleine Melders Veld er heeft uitgezien en hoe de ruimtelijke ordening van dit veld vanaf de eerste (middeleeuwse) bewoning zich in verschillende fasen heeft ontwikkeld. Omdat in navolging van het besluit van het bevoegd gezag de behoudenswaardige resten zijn opgegraven, is een formeel advies met het oog op de ruimtelijk ordening voor het onderzoeksgebied overbodig. Vanuit archeologisch oogpunt is geen verder onderzoek noodzakelijk.</p><p>Een aanbeveling naar Museum De Locht is dat zij een klein archeologisch juweeltje bezit dat kan worden opgenomen in hun collectie en gebruikt voor tentoonstelingen. De medewerkers van het museum liepen vooruit op de aanbeveling om eventueel de structuur weer zichtbaar te maken, want direct na de afronding van het veldwerk zijn in de originele paalkuilen van de boerderij na ongeveer 700 jaar opnieuw houten palen geplaatst. De (fraaiste) vondsten van de opgraving kunnen bij de provincie Limburg in bruikleen worden gevraagd, na de verplichte deponering. De vondsten geven een indruk van het eerste erf van De Locht en haar materiële cultuur. Daarmee sluiten de resultaten goed aan bij de doelstelling van het streekhistorisch museum, waar steeds weer verschillende facetten van de streekgeschiedenis van de afgelopen eeuwen in dit deel van Noord-Limburg worden gepresenteerd. Inmiddels is een maquette van het boerderij-erf gemaakt, maar er kan ook een digitale reconstructie van het erf en de ontwikkeling van de inrichting en ruimtelijke ordening van het gebied worden gemaakt. Met een dergelijke reconstructie, bijvoorbeeld in vogelvluchtperspectief, is het mogelijk een overzichtelijke en herkenbare indruk van de ontwikkeling van het gebied te geven.</p>