Over boeren en schapen in de Midden-Bronstijd en Middeleeuwen. Onderzoeksgebied De Pan te Hapert, gemeente Bladel. Archeologisch onderzoek: een opgraving

<p>In opdracht van de familie Castelijns (adviseur: Krijger Advies) heeft RAAP Archeologisch Ad-viesbureau in juni en juli 2011 een archeologische opgraving uitgevoerd in verband met de voor-genomen bouwplannen aan de Pan te Hapert in de gemeente Bladel. Het doel van deze opgra-ving was het veilig stellen van de wetenschappelijke informatie van deze vindplaats die tijdens archeologisch vooronderzoek is aangetroffen (behoud ex situ), aangezien de archeologische resten in de toekomstige inrichting niet bewaard kunnen blijven. In totaal is 6.184 m² onderzocht. Verspreid op een afgetopte dekzandkop zijn vele (paal)kuilen uit de Midden-Bronstijd B (tussen circa 1510 en 1210 voor Chr.) onderzocht. Hoewel de sporen slecht bewaard gebleven waren, zijn in totaal drie gebouwplattegronden en een sporencluster gereconstrueerd. Het gaat wellicht om minstens drie erven met telkens een boerderij en voorraadkuilen. Het grote aantal paalkuilen duidt erop dat er zeker nog meer gebouwen gestaan moeten hebben, maar de vorm hiervan is niet meer te achterhalen. De sporen hebben maar weinig vondstmateriaal opgeleverd, voorname-lijk aardewerk. De weinige bewaarde botanische resten duiden op graanteelt in de omgeving. Verder plukte men ook in het wild voorkomende gewassen (eikels en frambozen).</p><p>Na de Midden-Bronstijd is het terrein verlaten. Vermoedelijk op het einde van de 11e of in het begin van de 12e eeuw ging men vanuit (de voorloper van) Dalem het (deels) geregenereerde oerbos kappen en het gebied onder akker brengen. Hoewel tijdens het onderzoek geen sporen van een ontginningshoeve zijn gevonden (deze ligt naar verwachting buiten het onderzoeksge-bied), passen de opgegraven resten wel in de cultureel-economische context van de zogenaam-de kampontginning. Er is een schaapskooi gevonden met greppel-walsysteem (omheining, naar verwachting met verdeelwerk om dieren apart te kunnen zetten), eventueel met een hooimijt en met een veedrift ten zuidoosten, waarlangs de schapen van en naar de Hapertsche Heide ge-bracht konden worden.</p><p>Met deze opgraving is het onderzoek in het onderzoeksgebied en daarmee ook in het onder-zoeksgebied afgesloten. De resultaten wijzen er op dat in aangrenzende gebieden buiten het onderzoeksgebied (die deel uitmaken van dezelfde dekzandkop; met name ook het perceel ten zuiden waar mogelijk de middeleeuwse ontginningshoeve gezocht moet worden en het oude Bouwland van Dalem) met behoudenswaardige resten rekening gehouden moet worden. Daarom wordt aanbevolen archeologisch onderzoek uit te voeren indien ontwikke¬lingsplannen voor aan-grenzende gebieden (voornamelijk ten zuiden en noordwesten) worden voorgenomen.</p><p>Gezien de beoogde toeristische ontsluiting van het domein, zou een folder met de resultaten van het onderzoek, gestoffeerd met enkele mooie foto's opgesteld kunnen worden. Zo weten de mensen dat ze op een historische plek logeren, waar onze voorouders reeds 3500 jaar geleden en opnieuw in de Middeleeuwen gewoond hebben.</p>