การจัดตั้งสำนักงานส่งเสริมการพาณิชยนาวี (องค์การมหาชน)

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาสภาพการจัดตั้งสำนักงานส่งเสริมการพาณิชยนาวี (องค์การมหาชน) 2) เพื่อศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จและอุปสรรคในการจัดตั้งสำนักงานส่งเสริมการพาณิชยนาวี (องค์การมหาชน) การศึกษาเป็นการศึกษาเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยใช้กรอบแนวคิดและทฤษฎีด้านการจัดตั้งหน่วยงานในรูปแบบองค์การมหาชน เอกสารและบทความทางวิชาการเกี่ยวกับแนวทางการจัดตั้งสำนักงานส่งเสริมการพาณิชยนาวี (องค์การมหาชน) รวมถึงความสำเร็จหน่วยงานในลักษณะเดียวกันที่ก่อตั้งและดำเนินการมาแล้วอย่าง MPA: Maritime and Port Authority of Singapore ซึ่งเป็นหน่วยงานกำกับดูแลกิจการด้านพาณิชยนาวีทั้งหมดของประเทศสิงคโปร์ อย่างครบวงจร โดยมีสถานะเป็นหน่วยงานภายใต้การกำกับดูแลของรัฐบาล แต่มีความเป็นอิสระในการบริหารงาน ทำให้เกิดความคล่องตัวและประสบความสำเร็จในการขับเคลื่อนกิจการด้านการพาณิชย์นาวีของประเทศสิงคโปร์ให้สามารถก้าวขึ้นมาอยู่ในตำแหน่งประเทศชั้นนำด้านการพาณิชย์นาวี อันเป็นส่วนสำคัญในการพัฒนาเศรษฐกิจโดยรวมของประเทศสิงคโปร์ด้วย ในปัจจุบัน ประเทศไทย มีหน่วยงานที่ดูแลด้านการส่งเสริมพาณิชยนาวี คือ กองส่งเสริมการพาณิชยนาวี เป็นหน่วยงานระดับ กอง สังกัด กรมเจ้าท่า กระทรวงคมนาคม แต่ด้วยความที่เป็นหน่วยงานในสังกัดราชการแบบเต็มรูปแบบ ทำให้การขับเคลื่อนนโยบายใหม่ๆ หรือ จะดำเนินกิจการใดๆ ต้องเกิดความล่าช้าอันเกิดจากระบบ ระเบียบ หรือข้อกฎหมายของทางราชการ และ กิจการด้านการพาณิชย์นาวี เช่น การบริหารกองเรือพาณิชย์สำหรับขนส่งสินค้าไปทั่วโลก งานด้านการบริหารท่าเรือพาณิชย์ หรือแม้กระทั่ง ผู้มีความรู้เรื่องกฎหมายทางทะเล กฎข้อบังคับ ว่าด้วยข้อตกลงด้านกฎหมายทางทะเล (Maritime Law) หรือสนธิสัญญาข้อตกลงระหว่างประเทศ ถือเป็นงานเฉพาะทาง ที่ต้องอาศัยความรู้เฉพาะด้านและความเชี่ยวชาญเป็นอย่างสูง ซึ่งกองส่งเสริมพาณิชยนาวี กรมเจ้าท่า ยังขาดบุคลากรที่มีความเชี่ยวชาญในส่วนของการเดินเรือ การบริหารท่าเรือ และกฎข้อบังคับของนานาชาติในภาคส่วนของกิจการพาณิชยนาวีแบบเอกชน ดังนั้น เพื่อการพัฒนาขีดความสามารถด้านการแข่งขันของประเทศไทยในระยะยาวตามนโยบาย Thailand 4.0 และ ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี ของรัฐบาล เพื่อให้ประเทศไทยก้าวเข้าสู่ความเป็นผู้นำในสาขาที่เป็นจุดแข็งของประเทศ ซึ่งจะนำพาประเทศไทยให้หลุดพ้นจากกับดักประเทศรายได้ปานกลาง (Middle Income Trap) ซึ่งรัฐบาลจำเป็นต้องลงทุนพัฒนาทรัพยากรบุคคลและสถาบันความรู้ รวมถึงการจัดตั้งหน่วยงานเพื่อรับผิดชอบภารกิจเฉพาะ ซึ่งเป็นปัจจัยที่เอื้อต่อการพัฒนาประเทศ และยกระดับไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน กองการส่งเสริมพาณิชยนาวี กรมเจ้าท่า จึงควรปรับเปลี่ยนสถานะ เป็น สำนักงานส่งเสริมการพาณิชยนาวี (องค์การมหาชน) เพื่อประสิทธิภาพและความคล่องตัวในการบริหารงานด้านกิจการพาณิชยนาวีของประเทศไทย โดยการศึกษานี้ เน้นไปที่ รายงานผลการศึกษา การศึกษาอุตสาหกรรมอู่ต่อเรือและพาณิชยนาวี ของคณะอนุกรรมาธิการศึกษาอุตสาหกรรมอู่ต่อเรือและพาณิชยนาวี ในคณะกรรมาธิการอุตสาหกรรมสภาผู้แทนราษฎร และร่างพระราชบัญญัติส่งเสริมการพาณิชยนาวี ที่กระทรวงคมนาคมได้มีหนังสือลงวันที่ 25 มิถุนายน 2563 เสนอถึงเลขาธิการคณะรัฐมนตรี เพื่อนำเรียนนายกรัฐมนตรีเพื่อเสนอคณะรัฐมนตรีพิจารณา ซึ่งจะเกิดผลทำให้มีหน่วยงานรับผิดชอบกิจการด้านการพาณิชยนาวีของประเทศไทยโดยตรง ที่มีฐานะเป็นองค์การมหาชนตามพระราชบัญญัติเฉพาะ โดยหน่วยงานดังกล่าวจะมีอำนาจหน้าที่การกำหนดนโยบาย การกำกับดูแลและปฏิบัติการให้อยู่ภายใต้องค์กรเดียว ซึ่งเป็นองค์การมหาชน