Úterwei (N358), Augustinusga en Surhuizum (gemeente Achtkarspelen)

<p>ADC ArcheoProjecten heeft in september, oktober en november 2015 een Inventariserend Veldonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Úterwei in Augustinusga en Surhuizum, gemeente Achtkarspelen. De aanleiding van het onderzoek is de voorgenomen herinrichting van de provinciale weg N358. Op basis van de Friese Archeologische MonumentenKaart Extra (FAMKE) en het ten behoeve van dit onderzoek door de provincie Fryslân opgestelde advies geldt voor alle deelgebieden een verwachting voor resten uit de steentijd. Voorts moet in deelgebied 5 rekening worden gehouden met een pingoruïne. Van pingoruïnes bestaat het idee dat deze in de steentijd aantrekkingskracht hadden op de bewoners en dat daarom in de nabijheid archeologische vindplaatsen, zoals jachtkampjes, kunnen worden aangetroffen. Tot op heden is dit verband evenwel (nog) niet aangetoond. In deelgebied 8 moet rekening worden gehouden met resten van een historische boerderijplaats. Dit vermoeden is gebaseerd op een kaart uit 1718, onderdeel van de Atlas van Schotanus. Teneinde bovengenoemde verwachting te toetsen en waar nodig aan te vullen is in de eerste fase van het onderzoek, in acht deelgebieden, een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Tijdens het veldonderzoek zijn 64 grondboringen gezet verdeeld over acht deelgebieden. Uit het booronderzoek kwam naar voren dat de natuurlijke ondergrond uit zwak tot sterk siltig, zeer fijn tot matig fijn dekzand (Laagpakket van Wierden binnen de Formatie van Boxtel) bestaat. In enkele boringen kent het zand een zwakke grindbijmenging. Dit wordt beschouwd als verspoeld dekzand. In geen van de boringen is keileem aangetroffen. Mogelijk bevinden deze afzettingen zich dieper in de ondergrond. In twee zones binnen de deelgebieden 2 en 8 is een grotendeels intact podzolprofiel (respectievelijk boringen 10 t/m 19 en 61 t/m 63) vastgesteld. In de overige delen is geen podzolprofiel aangetroffen. Mogelijk was het dekzandoppervlak te nat, waardoor geen podzolering kon optreden of is het oppervlak geërodeerd door smeltwater. Ter plaatse van de percelen die als bouwland of erf in gebruik zijn is veelal sprake van een verstoord bodemprofiel. In boring 45 is een gyttjalaag aangetroffen. Dit betreft mogelijk de basis van een pingoruïne. De bovenliggende veenvulling is echter niet meer aanwezig. In de overige boringen binnen dit deelgebied zijn geen aanwijzingen gevonden voor de aanwezigheid van een pingoruïne. In geen van de boringen die binnen deelgebied 8 zijn gezet, zijn noch ophogingslagen noch vondsten aangetroffen, die kunnen duiden op de aanwezigheid van een boerderijplaats zoals die een kaart uit de Atlas van Schotanus (1718) wordt afgebeeld. Waarschijnlijk moet de boerderijplaats meer in noordwestelijke richting (buiten het deelgebied) worden gezocht. Een tweetal zones binnen de deelgebieden 2 en 8 waar grotendeels intacte podzolbodems zijn aangetroffen zijn nader onderzocht door middel van een karterend booronderzoek. Dit onderzoek bestond uit 15 grondboringen. Het opgeboorde materiaal uit het potentieel archeologisch niveau is nat gezeefd. Hierbij is in het zeefresidu van boring 66 een vuursteenafslag aangetroffen. In het zeefresidu van boring 78 is een mogelijke afslag aangetroffen. Dit materiaal kan wijzen naar een steentijdvindplaats. Andere aanwijzingen hiervoor zijn evenwel niet gevonden.</p>