Archeologisch en Cultuurhistorisch vooronderzoek in het kader van herbouw/verbouw van geluidsschermen langs de A10 te Amsterdam, gemeente Amsterdam.

In opdracht van Royal HaskoningDHV. heeft Vestigia Archeologie Cultuurhistorie een archeologisch en cultuurhistorisch bureauonderzoek uitgevoerd in het kader van de herbouw / verbouw van de geluidschermen langs de A10 te Amsterdam, Amsterdam (afbeelding 1, kaart 1). Langs de A10 Noord, het noordelijk deel van de weg rond Amsterdam, staan geluidsschermen aan zowel de noord- als zuidzijde van de weg. De geluidsschermen beschermen inwoners en bedrijven van Amsterdam, Oostzaan en Landsmeer tegen het verkeerslawaai van de A10. Het merendeel van deze geluidsschermen is gebouwd in 1989 in opdracht van Rijkswaterstaat (RWS). Deze geluidsschermen zijn globaal tussen de 3 en 5 meter hoog. De geluidsschermen die zijn gebouwd in 1989 kennen een specifieke, de A10 Noord- kenmerkende, gebogen hyperbolische vormgeving met een opbouw van houten stijlen, aluminium en transparante panelen met hier en daar een begroeid metalen trellisscherm: een open voorzetscherm voor klimplanten. De geluidsschermen verkeren in een slechte staat en wel zodanig slecht dat er panelen loskomen van de constructie. Om te voorkomen dat de panelen in geval van een storm uit de constructie waaien is er voor gekozen om bepaalde panelen in verband met de verkeersveiligheid preventief te verwijderen. Echter, het preventief verwijderen van panelen heeft als keerzijde dat de geluidsschermen hun primaire functie (weren van het geluid) steeds minder vervullen. Om te borgen dat de geluidsschermen weer teruggebracht worden naar hun gewenste functie is, binnen de onderhoudsopgave van het programma Vervanging en Renovatie (VenR), door Directoraat Generaal Mobiliteit (DGMO) opdracht gegeven aan Directeur Generaal Rijkswaterstaat (DG RWS) om te starten met de planfase voor het project VenR West-Nederland Noord (WNN) A10 Noord Geluidsschermen. Het plangebied betreft een tracé met een lengte van ca. 6,3 kilometer. Voor het onderhavige onderzoek wordt rekening gehouden een verstoring van ca. 1 m brede en diepe ontgraving voor de aanleg van een nieuwe fundering en het plaatsen van nieuwe heipalen op 3 m afstand. Momenteel wordt nog onderzocht in hoeverre deze ingrepen werkelijk noodzakelijk zijn. Het is goed mogelijk dat dit niet of slechts voor een deel van het tracé van toepassing is, omdat wellicht de oude funderingen opnieuw kunnen worden gebruikt. Voorafgaand aan de ingrepen dient in kaart te worden gebracht of bij de ingrepen eventueel archeologische waarden worden bedreigd. Gezien de aard van de ingrepen (m.n. de ontgraving voor de fundering) zullen deze mogelijk tot in de archeologisch relevante niveaus reiken. Advies Voor het plangebied is een archeologisch en cultuurhistorisch bureauonderzoek uitgevoerd. Hierbij is geconcludeerd dat ter plaatse van het plangebied sprake is van een middelhoge verwachting op het aantreffen van archeologische resten daterend van het Laat Paleolithicum en de Middeleeuwen tot Nieuwe tijd. Voor het Laat Paleolithicum geldt dat deze op zeer grote diepte voor kunnen komen, waardoor de trefkans laag is. Door aangetoonde verstoringen is de trefkans op de resten uit de Middeleeuwen en Nieuwe tijd, welke direct onder het maaiveld verwacht worden, ook laag. Vestigia Archeologie Cultuurhistorie adviseert geen vervolgstappen in het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ), zolang de werkzaamheden zich beperken tot de huidige verhoogde aanleg van de A10. Indien de definitieve plannen mogelijk een verstoring opleveren onder deze ophoging, kan overwogen worden om een booronderzoek uit te voeren naar de bodemopbouw ter plaatste en de verstoring van de A10 en viaducten vast te stellen en af te zetten tegen de geplande ingrepen( afb. 7 zie infra.). Binnen het plangebied is nauwelijks sprake van cultuurhistorische waarden en karakteristieken. Deze bevinden zich voornamelijk buiten het plangebied; binnen het plangebied zijn deze reeds aangetast door de aanleg van de A10. Ten aanzien van de geplande ingrepen wordt dan ook geen verdere aantasting van de cultuurhistorische waarden binnen het plangebied verwacht mits de geplande ingrepen binnen de huidige verstoring blijven. Het is aan het bevoegd gezag, de gemeente Amsterdam, om een besluit te nemen ten aanzien van het beëindigen of verder laten verlopen van het onderzoeksproces. Dit besluit kan afwijken van het bovenstaande advies. Ook wanneer het bevoegd gezag besluit dat vervolgonderzoek niet noodzakelijk is en het onderzochte gebied wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische ‘toevalsvondst’ wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Amsterdam, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). Naschrift Middels een e-mail en brief van Dhr. T. Terhorst heeft de bevoegde overheid, gemeente Amsterdam, aangegeven het eens te zijn met de conclusie in onderhavig rapport. Daartoe is deze definitieve versie opgemaakt.