ข้อพิจารณาเกี่ยวกับการติดตามตรวจสอบผลกระทบสิ่งแวดล้อมภายหลังการออกใบอนุญาตให้ประกอบกิจการหรือโครงการที่ต้องทำการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม

ระบบการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมเป็นเครื่องมือที่ถูกใช้เป็นเข็มทิศนำทางชี้แนะให้โครงการต่างๆที่กำลังจะพัฒนาจะต้องคำนึงถึงด้านเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อมและสุขภาพพลานามัยของประชากรเข้าไปพิจารณาประกอบด้วย ซึ่งหลังจากที่ได้จัดทำตามระบบขั้นตอนของการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมแต่ละลำดับจนกระทั่งรับอนุญาตให้มีการก่อสร้างกิจการหรือดำเนินโครงการเรียบร้อยแล้ว เจ้าของโครงการต้องจัดให้มีการติดตามตรวจสอบและประเมินผลเป็นระยะๆ เพราะขั้นตอนนี้จะช่วยในการประเมินประสิทธิภาพและติดตามผลการปฏิบัติตามเงื่อนไขที่เจ้าหน้าที่ผู้อนุญาตตามที่กฎหมายระบุไว้ อีกทั้งเพื่อให้มั่นใจว่ามาตรการป้องกันและแก้ไขผลกระทบสิ่งแวดล้อมที่กำหนดไว้ในรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมจะถูกนำไปใช้ตามที่คาดการณ์ไว้ โดยจากการศึกษาแล้วพบว่ามาตรการที่เกี่ยวข้องกับการติดตามตรวจสอบของประเทศไทยยังคงมีความบกพร่องและเกิดปัญหาอยู่ในบางประการ ไม่ว่าจะเป็นกรณีที่ไม่มีความรับผิดทางอาญากำหนดไว้โดยตรงสำหรับการจัดทำรายงานผลการปฏิบัติตามมาตรการที่เป็นเท็จ ผู้ดำเนินการไม่จัดส่งรายงานผลการปฏิบัติตามมาตรการ เจ้าหน้าที่ผู้อนุญาตขาดการติดตามตรวจสอบการปฏิบัติตามเงื่อนไขในรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม ตลอดจนอุปสรรคของประชาชนในการมีส่วนร่วมเพื่อช่วยกันดูแลติดตามตรวจสอบ อีกทั้งปัญหาทางสังคมและสุขภาพอนามัยของประชากรที่ได้รับความเสียหายจากการประกอบกิจการ ขณะเดียวกันผู้เขียนได้ทำการค้นคว้ามาตรการติดตามตรวจสอบทางสิ่งแวดล้อมของมลรัฐนิวเซาท์เวลส์ ประเทศออสเตรเลียและประเทศสหรัฐอเมริกาควบคู่ไปด้วยเพื่อที่จะนำมาเป็นต้นแบบประกอบการแก้ไขปัญหาจากปัญหาดังที่กล่าวไปข้างต้นผู้เขียนจึงได้มีข้อเสนอแนะให้มีการแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการติดตามตรวจสอบและประเมินผลตามพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อม พ.ศ 2535 และที่แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ 2561 อันได้แก่ การแก้ไขเพิ่มเติมบทลงโทษทางอาญาทั้งกรณีจัดทำรายงานผลการปฏิบัติตามมาตรการอันเป็นเท็จและกรณีผู้ดำเนินการเพิกเฉยต่อการจัดส่งรายงานผลการปฏิบัติตามฯ พร้อมทั้งการเปลี่ยนแปลงหน้าที่การติดตามตรวจสอบการปฏิบัติตามเงื่อนไขในรายงานการประเมินผลกระทบฯจากเจ้าหน้าที่ผู้อนุญาตเป็นผู้อื่นเข้ามาทำหน้าที่นี้แทน รวมถึงควรมีบทบัญญัติไว้โดยเฉพาะเพื่อให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการติดตามตรวจสอบในรายงานการประเมินผลกระทบฯ พร้อมทั้งนำเครื่องมือการประเมินผลกระทบอื่นๆในระดับสากลมาประยุกต์ใช้เพื่อแสวงหาแนวทางในการรับมือกับผลเสียที่เกิดขึ้นต่อสังคมและสุขภาพของประชาชนที่มาจากการดำเนินกิจการ