Archeologisch bureauonderzoek Oude Espelerweg - Espelerlaan te Emmeloord, gemeente Noordoostpolder (FL)

Laagland Archeologie heeft in januari 2023 een Archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd aan de Oude Espelerweg - Espelerlaan te Emmeloord. Het onderzoek vond plaats in verband met de ruimtelijke procedure rondom de bouw van nieuwe woningen en de aanleg van een vijver. Het onderzoek is uitgevoerd conform protocol SIKB KNA 4002. Het bureauonderzoek had tot doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen. Centraal staat daarbij de vraag of en zo ja welke archeologische resten (complextype, datering, diepteligging en gaafheid) in het plangebied kunnen worden verwacht. Hiertoe zijn landschappelijke, archeologische en historische bronnen geraadpleegd. Op basis van de inventarisatie kan het volgende geconcludeerd worden. Op ongeveer 2,5-3 m –mv is dekzand te verwachten (de bovenste circa 100 cm wordt gevormd door opgebrachte grond). De oorspronkelijke dekzandmorfologie toont waarschijnlijk lichte welvingen. In en rondom het plangebied zijn voor zover bekend geen fossiele beeklopen of dekzandopduikingen aanwezig. Op het dekzand is een veenpakket te verwachten dat zich hier vanaf het vroege Neolithicum kon ontwikkelen. Met het ontstaan van het Flevomeer werden delen van het veen waarschijnlijk weggeslagen. Het Flevomeer en de latere Zuiderzee en IJsselmeer hebben zandige kleiafzettingen achtergelaten die hier direct onder het opgebrachte pakket zijn te verwachten. In een wijdere omgeving zijn diverse vindplaatsen uit het Neolithicum en Bronstijd bekend. Deze concentreren zich langs de toenmalige waterlopen en op opduikingen op het niveau van het dekzand en strandwallen. In de omgeving van het plangebied zijn geen resten uit de vroege prehistorie bekend. Vermoedelijk was het plangebied al in het vroege Neolithicum en wellicht het Laat-Mesolithicum onbewoonbaar door veengroei of natte omstandigheden. De kans op resten uit het Mesolithicum, Neolithicum en Bronstijd wordt laag geacht: Op basis van de inventarisatie zijn in het plangebied geen oude beeklopen, dekzandopduikingen of strandwallen te verwachten die het gebied een aantrekkelijke nederzettingslocatie maakte. Het terrein werd al vroeg in de prehistorie onderdeel van een groot veenpakket. Later vormde zich hier een groot binnenmeer (Flevomeer), dat uiteindelijk transformeerde tot een binnenzee. Pas met de aanleg van de Afsluitdijk in 1932 en de drooglegging was weer bewoning mogelijk. Resten uit latere perioden zijn daarom evenmin te verwachte. In de 16e eeuw was vermoedelijk een zandplaat in of nabij het plangebied aanwezig, wat het gebied een iets verhoogde kans op de aanwezigheid van scheepswrakken uit de Nieuwe Tijd en eventueel Late Middeleeuwen geeft. In de omgeving zijn enkele scheepswrakken bekend, maar in het plangebied niet. Het terrein is momenteel bedekt met een laag opgebrachte grond van circa 1 m dik, waardoor eventuele resten van scheepswrakken niet gemakkelijk zijn op te sporen We adviseren geen nader onderzoek en dit gebied vrij te geven voor wat betreft archeologie. Dit advies is overgenomen door de bevoegde overheid, de gemeente Noordoostpolder. Mochten tijdens de werkzaamheden onverhoopt toch archeologische resten worden aangetroffen, of resten waarvan redelijkerwijze kan worden vermoed dat het om archeologische resten gaat, dan geldt op grond van de Erfgoedwet (art. 5.10) een meldingsplicht. Dit kan bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE, www.cultureelerfgoed).