Plangebied Walramplein en Molenstraat in Valkenburg, gemeente Valkenburg aan de Geul; archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek).

<p>In augustus 2017 heeft RAAP in opdracht van de gemeente Valkenburg aan de Geul een bureauonderzoek en verkennend booronderzoek uitgevoerd voor de herinrichting van het Walramplein en de Molenstraat in Valkenburg. De gemeente heeft het voornemen de bestrating te vernieuwen, een nieuw riool te leggen, nieuwe beplanting te realiseren en een deel van de voormalige stadsmuur te reconstrueren. Deze bodemingrepen vormen mogelijk een bedreiging voor eventuele aanwezige archeologische resten. <br> <br>Het plangebied ligt midden in het Geuldal. Uit het booronderzoek is gebleken dat helemaal in het zuidelijke deel van het Walramplein relatief jonge beekafzettingen aanwezig zijn, terwijl in het noordelijke deel oude oeverafzettingen aanwezig zijn. De beekafzettingen in het zuiden lijken de hypothese te ondersteunen dat de Geul vóór de Late Middeleeuwen ten zuiden van het Walramplein lag, en voor de aanleg van de verdedigingswerken naar het noorden is omgelegd naar de plek waar ze nu ligt. De oeverafzettingen en jonge beekafzettingen worden integraal afgedekt met een dikke laag humeuze lemen die veel houtskool, verbrande leem en aardewerk uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd bevatten. Deze lemen worden als ophogingslaag gezien. Alleen te deelgebied Molenstraat ontbreken de lemen, en is schoon colluvium (of beekafzettingen?) op de oeverafzettingen aanwezig. Overal wordt de bovenste bodemlaag gevormd door een recente ophoging van stol, puin en leem, die een dikte tussen 70 en 110 cm heeft. Enkel de bestaande riolen en de herinrichting van de kade in 2008 zullen tot een beperkte verstoring van het bodemprofiel geleid hebben. <br> <br>Op de kaart van Jacob van Deventer uit circa 1560 staat bebouwing aangegeven op het Walramplein, waarvan mogelijk puinresten in boring 6 zijn aangetroffen. Op alle latere kaarten ontbreekt deze bebouwing, en tot het midden van de 20e eeuw is het Walramplein in gebruik als boomgaard. De bebouwing van de kaart van Jacob van Deventer is in het midden van de 18e eeuw verdwenen, aangezien ze niet op de kaart van de Oostenrijkse Nederlanden uit 1764-1771 staat aangegeven. De Molenstraat bestaat in de 16e eeuw nog niet, en wordt vermoedelijk pas in de loop van de 18e eeuw aangelegd. Langs de Geulkade op het Walramplein zijn in 2008 resten van een oude kademuur uit 1700 en van de stadsmuur uit de 14e eeuw aangetroffen. Verder is 40 m zuidwestelijk van het Walramplein in het midden van de 19e eeuw een Romeinse mozaïekvloer aangetroffen. Tijdens een archeologische begeleiding van de herinrichting van het centrum van Valkenburg is op diverse plaatsen het middeleeuwse wegdek aangetroffen. Ook in het plangebied wordt dit wegdek verwacht. <br> <br>Samenvattend kan gesteld worden dat in de top van de oeverafzettingen prehistorische vindplaatsen voor kunnen komen. In de beekafzettingen in het zuidelijke deel van het Walramplein worden “beekdal-gerelateerde” resten uit alle perioden verwacht. Hierbij valt te denken aan beekovergangen, afvaldumps, rituele deposities, sporen van jacht en visvangst e.d. In de onderkant van de humeuze lemen kunnen vindplaatsen uit de periode Late Prehistorie tot en met Volle Middeleeuwen verwacht worden, terwijl op hogere niveaus in de humeuze lemen vindplaatsen uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd verwacht worden. Hierbij moet gedacht worden aan resten van bebouwing, het laat-middeleeuwse wegdek, de stadsmuur uit de 14e eeuw en de kademuur uit 1700. <br> <br>Het plangebied heeft dus een hoge verwachting heeft voor vindplaatsen uit diverse perioden. De ontgravingen voor het aanbrengen van de nieuwe bestrating tot een diepte van 60 cm onder het huidige maaiveld hebben echter geen gevolgen voor de verwachte archeologische resten. Enkel de ontgravingen dieper dan de recente ophogingslaag (70 cm tot 110 cm dik gemeten vanaf huidig maaiveld) zouden archeologische resten kunnen verstoren. Het wordt daarom aanbevolen alle werkzaamheden die dieper gaan dan de recente ophogingslaag te laten plaatsvinden onder archeologische begeleiding.</p>