Transect-rapport 1383: Een inventariserend veldonderzoek door middel van proefsleuven met doorstart naar een opgraving variant archeologische begeleiding. Naarden, Raadhuisstraat 5, gemeente Gooise Meren (NH).

In januari 2017 is een archeologische begeleiding uitgevoerd in een plangebied aan de Raadhuisstraat 5 in Naarden (gemeente Gooise Meren). De opdrachtgever realiseert binnen het plangebied twee nieuwe woningen inclusief kelders. Voor de bouwplannen moest een omgevingsprocedure worden doorlopen, in welk kader ook het archeologisch onderzoek was vereist. De eerste stappen in het archeologisch proces zijn reeds doorlopen: uit het hiervoor uitgevoerde bureauonderzoek bleek dat het plangebied met name een hoge verwachting heeft op archeologische resten uit de periode Late-Middeleeuwen - Nieuwe tijd. Resten uit eerdere perioden zijn niet uitgesloten, omdat de voorgaande bebouwing niet onderkelderd was. Hierop is vervolgonderzoek geadviseerd in de vorm van een karterend en waarderend proefsleuvenonderzoek uitgevoerd. Tijdens het proefsleuvenonderzoek in juli 2016 is binnen het plangebied één proefsleuf aangelegd, waarin acht behoudenswaardige sporen zijn aangetroffen. Een negende spoor werd gevonden in plangebied Wuijvert tijdens een begeleiding van de verplaatsing van een elektrakast aangrenzend aan het plangebied. De opgraving, variant archeologische begeleiding die volgde op het proefsleuvenonderzoek, leverde 72 sporen op. In totaal zijn drie archeologische vlakken aangelegd. Het plangebied is gelegen op de overgang van het Hollands veengebied naar het Midden-Nederlandse zandgebied. Sandrafzettingen zijn aanwezig in de ondergrond, die later zijn overstoven door dekzand. In het plangebied is meerdere malen podzolering opgetreden, nadat dekzand is afgezet. Zo zijn twee oude vegetatieniveaus aangetroffen, met daaronder lichte bodemvorming. Op het jongste vegetatieniveau is wederom dekzand afgezet, waarin ook podzolering heeft plaatsgevonden. Het is deze top van het dekzand die werd bewoond door de inwoners van Naarden-Vesting, dat vanaf 1350 werd gebouwd op de huidige locatie. Twee ophoogpakketten zijn ter hoogte van het plangebied opgebracht, die in diverse bebouwingsfasen werden bebouwd. Zo zijn in het plangebied restanten aanwezig van muurfunderingen uit vermoedelijk de 16e - 17e eeuw, die daarna zijn overbouwd met een jongere kelder uit de ca. 17e - 18e eeuw. Ook werd ouder muurwerk uitgebroken ten behoeve van de aanleg van een aantal putten. Aan de hand van historisch kaartmateriaal is bekend geworden dat het plangebied in ieder geval was bebouwd tussen 1560 en 1649. Voor de noordwestelijke helft van het plangebied geldt dat deze vanaf 1560 continu bebouwd is geweest, terwijl bebouwing op de zuidoostelijke helft verdwijnt tussen de 18e en 19e eeuw; op de Kadastrale Minuut uit 1811 - 1832 is deze helft namelijk niet meer bebouwd; de bebouwing lijkt ook niet meer terug te komen.Vondstmateriaal geeft weinig prijs over de sociale status en dagelijks leven van de bewoners. Het grootste deel van de vondsten komt niet uit een gesloten context (S.1000) en levert daarmee weinig kenniswinst op. Het materiaal kan vooral in de Nieuwe tijd worden gedateerd (veelal in de 15e - 19e eeuw en in de 18e - 20e eeuw. De vondsten geven aan dat het plangebied vooral in de Nieuwe tijd in gebruik is geweest.In de omgeving van het plangebied zijn met name laatmiddeleeuwse resten aangetroffen, maar ook spitsporen uit de Late-IJzertijd of Romeinse tijd. De verwachting voor het plangebied was dat vooral archeologische waarden vanaf ca. 1350 (toen Naarden-Vesting is gesticht) zullen voorkomen. Deze verwachting is bevestigd met onderhavige onderzoeken, waarbij voornamelijk sporen uit de Nieuwe tijd zijn aangetroffen (vanaf de 16e eeuw, afgeleid aan historische kaarten, maar mogelijk gaan de bebouwingsresten terug in ouderdom naar de 15e of 14e eeuw, ook al is dit niet direct te bewijzen). Sporen ouder dan de Late-Middeleeuwen zijn niet aangetroffen in het plangebied, waarmee een lage verwachting mag gelden voor de Late-IJzertijd of Romeinse tijd, ondanks dat de bodemopbouw grotendeels nog intact is in het plangebied.