De Romeinse weg Heerlen-Xanten ter hoogte van Swalmen (Limburg). De resultaten van het waarderend onderzoek in 1982 en 2006

<p>Het onderzoek naar de Romeinse infrastructuur in Nederland heeft de laatste decennia, met uitzondering van de limes en de daaraan gerelateerde infrastructurele elementen, weinig aandacht gekregen. Recentelijk heeft het onderzoek echter een nieuwe impuls gekregen met het Via Belgica-project van de provincie Limburg dat betrekking heeft op het Limburgse deel van de Romeinse weg van Keulen naar Boulogne-sur-Mer en de onderzoeken naar de Romeinse bruggen in Cuijk en Maastricht. Maar het wegennet was veel uitgebreider. Door historische bronnen als de kaart van Peutinger en het Itinerarium Antonini is de oorspronkelijke route van diverse andere hoofd- en secundaire wegen globaal bekend. Eén van deze wegen verbond de vicus van Heerlen (Coriovallum) met de stad Kanten (Colonia Ulpia Traiana). Deze weg en met name het gedeelte tussen Boukoul en Reuver is het onderwerp van de onderhavige studie.</p><p>Het traject van de weg Heerlen-Kanten is globaal bekend door vermelding in het Itinerarium Antonini en van luchtfoto's. Tussen Boukoul en Swalmen is de weg op een aantal plaatsen daadwerkelijk door middel van archeologisch onderzoek aangetoond en gewaardeerd. Als gevolg hiervan hebben delen van het traject een wettelijke bescherming gekregen of zijn als terrein van (zeer) hoge archeologische waarde geregistreerd op de Archeologische Monumentenkaart (AMK). Over het verloop van de weg ten noorden van het riviertje de Swalm tot aan de Duitse grens waren tot voor kort slechts enkele waarnemingen van F.C. Bursch (Rijksmuseum van Oudheden (RMO) te Leiden) en de Werkgroep Archeologie van de Heemkundevereniging Maas- en Swalmdal bekend. Een bewerkte uitsnede van het Actuele Hoogtebestand Nederland (AHN), die recentelijk is vervaardigd ten behoeve van het project Archeologie in Vogelvlucht, leek de waarnemingen te bevestigen. Het veronderstelde traject van de weg is op de uitsnede als een lijnvormige verhoging in het landschap zichtbaar.</p><p>De Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten (RACM) heeft in het voorjaar van 2006 een inventariserend en waarderend onderzoek uitgevoerd naar het veronderstelde tracé van de weg ten noorden van de Swalm. Centraal stond de vraag of de op het AHN-beeld zichtbare verhoging inderdaad de Romeinse weg betrof en, bij een positief antwoord, wat de fysieke en inhoudelijke kwaliteit van de weg is. Op vijf locaties is een boorraai over het veronderstelde tracé gezet, op twee locaties gevolgd door het graven van een proefsleuf. Daarnaast werd beoogd om vast te stellen waar en in welke vorm de weg de Swalm heeft overgestoken.</p><p>In dit rapport zullen de resultaten van het in 2006 uitgevoerde onderzoek gepresenteerd worden, in combinatie met een nog niet eerder gepubliceerd onderzoek dat de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB) in 1982 ten zuiden van de Swalm heeft uitgevoerd.</p>