ความสามารถในการรวมตัวของผลผลิตและปริมาณแคโรทีนอยด์ในข้าวโพดหวานพิเศษสายพันธุ์อินเบรดที่พัฒนาจากเชื้อพันธุกรรมต่างประเทศ

ความสำเร็จของการสร้างข้าวโพดหวานพันธุ์ลูกผสมขึ้นอยู่กับการคัดเลือกสายพันธุ์พ่อแม่ที่เหมาะสม ซึ่งการนำเชื้อพันธุกรรมจากต่างประเทศเข้ามาเพิ่มความแปรปรวนทางพันธุกรรมจะช่วยให้การปรับปรุงพันธุ์ข้าวโพดหวานพิเศษของไทยประสบความสำเร็จมากยิ่งขึ้น ดังนั้น การศึกษาในครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสามารถในการรวมตัวของผลผลิต องค์ประกอบผลผลิต ลักษณะทางการเกษตร คุณภาพทางประสาทสัมผัส และปริมาณแคโรทีนอยด์ในข้าวโพดหวานพิเศษสายพันธุ์อินเบรดที่พัฒนาจากเชื้อพันธุกรรมต่างประเทศ จำนวน 7 สายพันธุ์ สร้างคู่ผสมด้วยวิธีการผสมข้ามแบบพบกันหมด ได้ลูกผสมเดี่ยวทั้งหมด 42 คู่ผสม หลังจากนั้น นำสายพันธุ์อินเบรดและลูกผสมเดี่ยว ปลูกทดสอบร่วมกับพันธุ์การค้า 2 พันธุ์ โดยวางแผนการทดลองแบบ Randomized Complete Block Design มี 2 ซ้ำ ในฤดูแล้งและฤดูฝน ปี พ.ศ. 2563/2564 ณ สาขาวิชาเทคโนโลยีการเกษตร คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จังหวัดปทุมธานี ผลจากการศึกษา พบว่า ผลผลิตก่อนปอกเปลือก ผลผลิตหลังปอกเปลือก น้ำหนักหลังปอกเปลือกเฉลี่ย ความกว้างฝัก เปอร์เซ็นต์เนื้อ อายุเก็บเกี่ยว ความบางของเปลือกหุ้มเมล็ด ความนุ่ม และความชอบโดยรวม มีการแสดงออกของยีนแบบข่ม ซึ่งนักปรับปรุงพันธุ์ควรคัดเลือกลักษณะดังกล่าวในชั่วหลัง ๆ เพื่อสะสมความถี่ของยีนที่ควบคุมในลักษณะดังกล่าวก่อน ในขณะที่จำนวนฝักเก็บเกี่ยว น้ำหนักก่อนปอกเปลือกเฉลี่ย ความยาวฝัก ปริมาณของแข็งที่ละลายน้ำได้ ความสูงต้น ความสูงฝัก ความหวาน ความกรอบ ลูทีน ซีแซนทิน เบตา-แคโรทีน และปริมาณแคโรทีนอยด์รวม มีการแสดงออกของยีนแบบผลบวก แสดงให้เห็นว่าการคัดเลือกลักษณะดังกล่าวสามารถคัดเลือกได้ในชั่วต้น ๆ เมื่อพิจารณาความสามารถในการรวมตัว พบว่า สายพันธุ์ L4 เหมาะสำหรับเป็นสายพันธุ์พ่อแม่ในลักษณะผลผลิต องค์ประกอบผลผลิต และคุณภาพทางประสาทสัมผัส ในขณะที่สายพันธุ์ L5 และ L7 เหมาะสำหรับเป็นสายพันธุ์พ่อแม่ในลักษณะปริมาณแคโรทีนอยด์ เนื่องจากมีค่าความสามารถในการรวมตัวทั่วไปสูง ในขณะที่สายพันธุ์ L6 เหมาะสำหรับเป็นสายพันธุ์พ่อแม่ที่ให้ลูกผสมต้นเตี้ย และอายุเก็บเกี่ยวสั้น เนื่องจาก มีค่าความสามารถในการรวมตัวทั่วไปต่ำในลักษณะทางการเกษตร จากการพิจารณาค่าความสามารถในการรวมตัวเฉพาะ และความดีเด่นของลูกผสม พบว่า คู่ผสม L4/L7 เหมาะสมที่จะใช้เป็นพันธุ์ใหม่ที่ให้ผลผลิต องค์ประกอบผลผลิต และคุณภาพทางประสาทสัมผัสที่ดี และคู่ผสม L5/L3 เหมาะสมที่จะใช้เป็นพันธุ์ใหม่ที่มีปริมาณแคโรทีนอยด์สูง เนื่องจาก มีค่าความสามารถในการรวมตัวเฉพาะ และความดีเด่นของลูกผสมสูง นอกจากนี้ ความสามารถในการรวมตัวเฉพาะมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับความดีเด่นของลูกผสม และค่าดังกล่าวขึ้นอยู่กับค่าความสามารถในการรวมตัวทั่วไปของสายพันธุ์พ่อและ/หรือสายพันธุ์แม่ สำหรับลูกผสมที่ผ่านการคัดเลือกในครั้งนี้ ควรจะมีการทดสอบในหลายสภาพแวดล้อม เพื่อคัดเลือกคู่ผสมที่มีเสถียรภาพและเผยแพร่พันธุ์ต่อไป