Raporty z działań prowadzonych w 2023 roku w ramach projektu „Bioarcheologia i archeologia krajobrazów represji Narodowo-Socjalistycznych: Perspektywa Europy Środkowo-Wschodniej"

Sprawozdanie oraz raporty z realizacji projektu „Bioarcheologia i archeologia krajobrazów represji Narodowo-Socjalistycznych: Perspektywa Europy Środkowo-Wschodniej” za rok 2023 wskazują na kompleksowe podejście badawcze, integrujące metodyki począwszy od analiz archiwalnych, poprzez geofizyczne i archeologiczne badania terenowe, aż po studia botaniczne. Taka wielowymiarowa metoda pozwoliła uzyskać nowe spojrzenie na historyczne i kulturowe aspekty krajobrazu dotkniętego zbrodniami nazizmu. Przeprowadzona kwerenda źródeł historycznych dostarczyła nowych danych, korygujących lub rozszerzających dotychczasową wiedzę na temat wybranych lokalizacji związanych z systemem pracy przymusowej w okresie nazistowskim, takich jak Ruszów, Trzebień – Karczmarka i Iłowa – Czyżówek. W badaniach geofizycznych, zwłaszcza na terenach otwartych takich jak FAL Schlesiersee II w Przybyszowie, istotną rolę odegrały pomiary magnetyczne, które dzięki swojej wartości informacyjnej, niezależności od warunków terenowych oraz kosztom i efektywności, zostały wybrane jako główna metoda badań tych obszarów. Również przedstawiono wyniki archeologicznych badań prowadzonych na terenie obozu AL Halbau w Czyżówku, które pozwoliły zrekonstruować układ i funkcje poszczególnych części obozu oraz jego okolic, a także zidentyfikować techniki konstrukcyjne niektórych zachowanych budowli i pozyskać przedmioty należące do więźniów oraz personelu. W kontekście badań botanicznych, podjęto się oceny aktualnego stanu wegetacji na terenach byłych podobozów KZ Gross-Rosen, skupiając się na elementach mogących stanowić pozostałości po zamierzonym zagospodarowaniu terenu. Wnioski z tych badań podkreślają znaczenie identyfikacji roślinności w kontekście historycznych uwarunkowań i zarządzania terenem podobozów, a także odnotowanych zmian środowiskowych i antropogenicznych. Zbiór danych zgromadzonych w United States Holocaust Memorial Museum (Waszyngton, USA) dostarczył ogromnego zbioru relacji i historii więźniów poszczególnych filii obozu Gross Rosen, które zostaną poddane szczegółowej analizie w najbliższym czasie. Planowane kontynuowanie prac w 2024 roku świadczy o ciągłym zaangażowaniu w głębsze poznawanie i rozumienie krajobrazu represji narodowo-socjalistycznych.