ผลของโปรแกรมการพยาบาลเพื่อความสงบของชีวิตในระยะท้ายต่อการรับรู้ระยะท้ายของชีวิตที่สงบและคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและคอที่ได้รับรังสีรักษาร่วมกับยาเคมีบำบัด

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการพยาบาลเพื่อความสงบของชีวิตในระยะท้าย ต่อการรับรู้ระยะท้ายของชีวิตที่สงบ และคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและคอที่ได้รับรังสีรักษาร่วมกับยาเคมีบำบัด กลุ่มตัวอย่างจำนวนทั้งสิ้น 64 ราย เป็นผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและคอที่ได้รับรับรังสีรักษาร่วมกับยาเคมีบำบัด เข้ารับการรักษาที่หอผู้ป่วยสามัญชาย และหอผู้ป่วยสามัญหญิงโรงพยาบาลมหาวชิราลงกรณธัญบุรี จังหวัดปทุมธานี โดยมีเครื่องมือที่ใช้ในการคัดกรอง ได้แก่ 1) แบบประเมิน Palliative Performance Scale (PPS) และ 2) แบบประเมิน Mini - Mental State Examination ฉบับภาษาไทย (TMSE) เก็บข้อมูลในเดือนตุลาคม 2564 ถึงเดือนกุมภาพันธ์ 2566 คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจงที่มีลักษณะตรงตามคุณสมบัติที่กำหนด คือ ผู้ป่วยที่มีคะแนน PPS = 50-80% และคะแนน TMSE มากกว่า 23 คะแนน แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 32 ราย และกลุ่มควบคุม 32 ราย โดยกลุ่มควบคุมได้รับการดูแลตามปกติ กลุ่มทดลองได้รับการดูแลตามปกติและได้รับโปรแกรมการพยาบาลเพื่อความสงบในระยะท้ายของชีวิตโปรแกรมการพยาบาลเพื่อความสงบในระยะท้ายของชีวิต เป็นโปรแกรมที่ผู้วิจัยพัฒนาขึ้นโดยประยุกต์ใช้กรอบแนวคิดทฤษฎีระยะท้ายของชีวิตที่สงบ โปรแกรมมีระยะเวลา 4 สัปดาห์ กิจกรรมประกอบด้วย 1) การบรรเทาความเจ็บปวด 2) การส่งเสริมความสุขสบาย 3) การให้ความเคารพคุณค่าและความมีศักดิ์ศรีของผู้ป่วย 4) การมีความใกล้ชิดกับญาติมิตรและบุคคลที่รักและผูกพัน และ 5) การดูแลให้อยู่ในความสงบ เครื่องมือที่ใช้ในการรวบรวมข้อมูล ได้แก่ 1) แบบบันทึกข้อมูลส่วนบุคคล 2) แบบบันทึกข้อมูลด้านการรักษา 3) แบบประเมินการรับรู้ระยะท้ายของชีวิตที่สงบ และ 4) แบบประเมินคุณภาพชีวิตผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและคอฉบับภาษาไทย version 4 โดยวัดผลก่อนการทดลอง ภายหลังการทดลองทันที ระยะติดตามผลสัปดาห์ที่ 4 และระยะติดตามผลสัปดาห์ที่ 8 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา สถิติไคแสควร์ และสถิติการวิเคราะห์ความแปรปรวนแบบผสมผลการศึกษาพบว่า กลุ่มทดลองมีค่าเฉลี่ยคะแนนการรับรู้ระยะท้ายของชีวิตที่สงบ เพิ่มขึ้นมากกว่าก่อนทดลองและมากกว่ากลุ่มควบคุม ภายหลังการทดลองทันที ระยะติดตามผลสัปดาห์ที่ 4 และระยะติดตามผลสัปดาห์ที่ 8 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p <.001) และกลุ่มทดลองมีค่าเฉลี่ยคะแนนคุณภาพชีวิตเพิ่มขึ้นมากกว่ากลุ่มควบคุม ภายหลังการทดลองทันที ระยะติดตามผลสัปดาห์ที่ 4 และระยะติดตามผลสัปดาห์ที่ 8 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p <.001) แต่ภายในกลุ่มทดลองมีค่าเฉลี่ยคะแนนคุณภาพชีวิต ภายหลังการทดลองทันที และระยะติดตามผลสัปดาห์ที่ 4 ไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p >.05) เมื่อเทียบกับก่อนการทดลองผลการศึกษานี้แสดงให้เห็นว่า โปรแกรมการพยาบาลเพื่อความสงบของชีวิตในระยะท้าย สามารถเพิ่มการรับรู้ความสงบของชีวิตและคุณภาพชีวิตในผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและคอที่ได้รับรังสีรักษาร่วมกับยาเคมีบำบัด ซึ่งเป็นประโยชน์ให้กับบุคลากรทีมสุขภาพในการนำไปประยุกต์ใช้ในการดูแลผู้ป่วย เพื่อเป็นการส่งเสริมคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยตั้งแต่ระยะเริ่มต้นของการรักษาจนถึงระยะท้ายของชีวิต