การวิเคราะห์อุดมการณ์กับการอ่านและการอ่านซ้ำนวนิยายผจญภัยขนาดยาว: กรณีศึกษาการอ่านนวนิยายเรื่อง “เพชรพระอุมา”

งานวิจัยเรื่องการวิเคราะห์อุดมการณ์กับการอ่านและการอ่านซ้ำ นวนิยายผจญภัยขนาดยาว: กรณีศึกษาการอ่านนวนิยายเรื่อง “เพชรพระอุมา” มุ่งเน้นเพื่อศึกษาวิเคราะห์แบบแผนพฤติกรรมการอ่านนวนิยายขนาดยาวของกลุ่มผู้อ่าน “เพชรพระอุมา”ในปัจจุบัน และ เพื่อศึกษาเปรียบเทียบการตีความสารที่กลุ่มผู้อ่านนวนิยาย “เพชรพระอุมา” ได้รับจากการอ่านแต่ละครั้ง จากการสำภาษณ์เชิงลึกกลุ่มตัวอย่างจำนวน 20 คน และการศึกษาตัวบททฤษฎีที่เกี่ยวข้อง โดยทำการศึกษาจากแนวคิดทฤษฎีเกี่ยวกับแบบแผนการอ่าน การวิเคราะห์อุดมการณ์ของผู้อ่าน และ การอ่านซ้ำของกลุ่มตัวอย่างที่ทำการอ่านนวนิยายขนาดยาวเรื่อง “เพชรพระอุมา” นวนิยายประเภทผจญภัย ผู้ประพันธ์คือ พนมเทียน หรือที่รู้จักกันในนาม ฉัตรชัย วิเศษสุวรรณภูมิ ซึ่งได้รับรางวัลศิลปินแห่งชาติสาขาวรรณศิลป์ในปี พ.ศ.2540 ผลการศึกษาพบว่า 1.แบบแผนพฤติกรรมการอ่านนวนิยายขนาวยาวของกลุ่มผู้อ่าน “เพชรพระอุมา”เป็นกลุ่มผู้อ่านชนชั้นกลางที่มีตัวแปรภูมิหลังทางการเมืองและวัฒนธรรมเป็นตัวกำหนดพฤติกรรมการอ่าน โดยมีภูมิหลังทางการเมืองและวัฒนธรรมแบบเสรีนิยม จารีตนิยม และ สุขนิยม ซึ่งเป็น ชุดสำนึกอุดมการณ์ของกลุ่มตัวอย่างที่แสดงให้เห็นว่า ผู้รับสารไม่เคยมีสำนึกที่ว่างเปล่า ทว่ามีการหล่อหลอมชุดอุดมการณ์มาอยู่แล้วก่อนจะรับสารใดๆก็ตาม 2.การตีความสารที่กลุ่มผู้อ่านนวนิยายผจญภัยขนาดยาว “เพชรพระอุมา” ได้รับจากการอ่านแต่ละครั้ง(Re-reading) มีผู้ที่ไม่มีการเปลี่ยนแปลงของสำนึกต่ออุดมการณ์ต่อการรับสารนวนิยาย “เพชรพระอุมา” ในเรื่องเพศสภาพ ชนชั้น และเชื้อชาติที่นวนิยายเล่มดังกล่าวได้นำเสนอ และผู้ที่มีการเปลี่ยนแปลงสำนึกต่ออุดมการณ์ต่อการรับสารนวนิยาย “เพชรพระอุมา” ซึ่งการเกิดการเปลี่ยนแปลงของสำนึกต่ออุดมการณ์นั้นเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นยากยิ่งของผู้รับสารต่อตัวสาร แต่เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงไปได้ของสำนึกต่อการรับสารแต่ละครั้งนั่นก็ยิ่งเป็นหลักฐานให้เห็นว่า แม้จะเป็นมุมมองต่อการรับสารประเภทนวนิยายก็มีความหมาย การเปลี่ยนสำนึกมุมมองต่อการมองโลกของผู้รับสารก็สามารถเปลี่ยนแปลงได้เช่นเดียวกัน