Plangebied Wemmersweerd te Doesburg, gemeente Doesburg.

<p>
In opdracht van Rubicon Erfgoed heeft RAAP in november en december 2024 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek) uitgevoerd voor het plangebied de Wemmersweerd te Doesburg. Het onderzoek vond plaats in het kader van een nieuw omgevingsplan.
<p>
Op basis van het bureauonderzoek van Rubicon Erfgoed wordt verwacht dat de bodemopbouw bestaat uit rivierafzettingen van de Gelderse IJssel met daaronder nog dekzand en/of een rivierduin. Het duin ligt naar verwachting op een diepte van 1,0 m -mv, maar is de mate van erosie en de dikte van de aangevoerde bovenliggende rivierafzettingen onbekend. Derhalve zouden nog sporen van bewoning, landgebruik en begraving in de Wemmersweerd kunnen worden verwacht. In de Wemmersweerd kunnen onder het duinlandschap nog afzettingen van de Schlederhorst stroomgordel worden verwacht (laat-paleolithicum). Na het ontstaan van de westelijkgelegen IJssel ligt het plangebied dichtbij de
buitenbocht van een meanderarm. Hier stroomt het water relatief snel en trad de rivier bij hoge piekafvoeren buiten zijn oevers, waardoor sprake was van erosie en vervolgens ook van sedimentatie (crevasses/doorbraakwaaiers). In de Wemmersweerd kunnen derhalve ook afzettingen van een dergelijke doorbraakwaaier worden verwacht. Het crevassezand ligt naar verwachting al aan het maaiveld of vanaf 1 m -mv en is tenminste 50 cm en maximaal 2 m dik. Op basis van dit onderzoek adviseert Rubicon Erfgoed om de verwachting te toetsen middels een verkennend booronderzoek.
<p>
Het archeologisch booronderzoek heeft aangetoond dat de bodemopbouw in het plangebied bestaat uit een dun kleidek van overstromingsmateriaal van de IJssel, een holocene (relatief) lage rivierduin met hieronder diverse ingesneden vroeg-holocene/laat- pleistocene geultjes en vervolgens het pleistocene terras. Het plangebied ligt in een zeer complex r ivierenlandschap waar het echter ook mogelijk is dat hier sprake kan zijn van een laat-pleistoceen/vroeg-holoceen terrassenlandschap, welke vervolgens is doorsneden door reeds opgevulde (oude) geulen. Dat zou betekenen dat het terrassenlandschap hier vlak aan het maaiveld ligt. Voor de analyse de boorresultaten is uiteindelijk gekozen voor een
interpretatie van een rivierduin. Nochtans heeft het verkennend booronderzoek aangetoond dat in het plangebied vrijwel geen sprake is van grootschalige bodemverstoringen. Aan de noordoost- en zuidzijde van het plangebied is waarschijnlijk sprake van een lichtglooiende, relatief lage verhoging
(rivierduin) met in de top vaak een zwakhumeuze zweem met hier en daar een spikkel houtskool, verbrand leem of (verkit) huttenleem. Hoewel de top van het duin plaatselijk is geërodeerd door invloed van de IJssel en latere agrarische activiteiten, blijkt het nergens diep vergraven en/of verstoord. In sommige boringen is onder het potentiele rivierduin een potentieel verspoeld pakket waargenomen en betreft mogelijk een ingesneden kreek of geul met verspoeld materiaal (houtskool/verbrand leem). Het is waarschijnlijk dat deze indicatoren hier door een event (overstroming, doorbraak) terecht zijn gekomen. Deze lithogenetische interpretatie is echter op basis van dit verkennend booronderzoek niet
eenvoudig. Echter past de aanwezigheid van een dergelijke kreek of geul binnen het bodemkundige verwachtingsmodel van een terrassenlandschap met ingesneden geultjes in hogere zandgronden. Van een potentiele opgevulde geul blijkt bijvoorbeeld in het dwarsprofiel van B14 sprake.
<p>
Aan de noord- en noordwestelijke randzone van het plangebied -langs de huidige IJsseldijk- is het maaiveld verploegd/bewerkt. Hoewel de top van het profiel plaatselijk is verstoord door invloed van menselijk handelen (dijk, agrarische activiteit) en de IJssel, blijkt ook hier de ondergrond nergens dieper bewerkt dan 40 à 50 cm. In sommige boringen blijkt vervolgens ook sprake van een zwakhumeuze laag met een lichte zweem (oud vegetatieniveau). Het betreft een pakket met (oever)afzettingen van de IJssel, waaronder vervolgens de oudere pleistocene beddingafzetting is waargenomen.
<p>
Op basis van de resultaten van het onderzoek blijkt dat er in het plangebied mogelijk archeologische resten bedreigd worden door de voorgenomen bodemingrepen. Om die reden blijft de geldende middelhoge verwachting voor het laat-paleolithicum t/m de Romeinse Tijd en de hogere verwachting
voor de periode vroege middeleeuwen t/m de nieuwe tijd gehandhaafd. In aanvulling daarop blijkt na een analyse van de reeds geregistreerde vondsten in PAN bovendien sprake van diverse metaalvondsten die dateren tussen de Romeinse en nieuwe tijd. Het zwaartepunt van de dateringen ligt in de vroege en late middeleeuwen. Mogelijk zijn deze metaalvondsten te herleiden naar het nog
bestaande erf ‘De Pol’, het inmiddels verdwenen erf ‘De Koldewey’ en/of het kleinere verdwenen erf ‘Het Sullandje’ uit circa 1560.