Archeologisch bureau- en verkennend veldonderzoek door middel van boringen Braamhorst 1 te Baarlo (gemeente Peel en Maas). AM23212

<p>Op 16 mei 2023 is door Aeres Milieu een archeologisch bureau- en verkennend booronderzoek uitgevoerd aan de Braamhorst 1
te Baarlo (gemeente Peel en Maas).</p><p>
De aanleiding voor het laten uitvoeren van dit bodemonderzoek betreft de sloop van de huidige bebouwing (openschuur) ten
behoeve van de nieuwbouw van vier zorgwoningen (Figuur 2a). De diepte van de toekomstige verstoring zal circa 80 centimeter
onder maaiveld bedragen (Figuur 2b).</p><p>
De onderzoekslocatie ligt volgens de Archeologische Beleidskaart van de gemeente Peel en Maas feitelijk in de zone Categorie
2 (Zeer hoge archeologische verwachting voor historische kernen) met dubbelbestemming Waarde – Archeologie 2. Voor deze
verwachtingszone geldt een onderzoeksplicht bij bodemingrepen met een oppervlakte groter dan 100 m2 en dieper dan 50
centimeter beneden maaiveld. Middels deze kaart heeft de gemeente aangegeven dat de locatie onderzoeksplichtig is
Door meerdere verleggingen van de Maas ontstond er een geaccidenteerd landschap, waarbij hoge oeverwallen en laaggelegen restgeulen (verlaten meanders van de Maas) zich op korte afstand afwisselde. Het plangebied ligt op een Maasterras dat in het
Allerød interstadiaal (circa 13.500 - 12.750 jaar geleden) is gevormd. Het plangebied maakte in het midden- en laatpaleolithicum
onderdeel uit van de actieve riviervlakte van de Maas en was dus geen geschikte vestigingsplaats. De kans is groot
dat sporen uit deze periode, indien toch aanwezig, in het plangebied zijn geërodeerd door latere rivieractiviteiten.</p><p>
Op circa 110 meter ten noordoosten van het plangebied ligt een oude Maasgeul. Deze waterloop is niet meer aanwezig in het
huidige landschap. Indien het om een natuurlijke beekloop of restant van een smalle oude Maasgeul gaat dan is het plangebied
een aantrekkelijke vestigingslocatie ten tijde van het mesolithicum. Op basis van de landschappelijke ligging wordt een hoge
verwachting toegekend voor het mesolithicum.</p><p>
Het plangebied ligt grotendeels op een hoger gelegen Maasterras nabij watervoorzieningen. In de omgeving van het plangebied
zijn enkele vondstmeldingen uit de periode van het neolithicum tot de vroege middeleeuwen gedaan. Voor het plangebied geldt
daarom een hoge verwachting voor zowel nederzettingsresten uit de periode neolithicum tot en met de vroege middeleeuwen.</p><p>
Het plangebied ligt aan de weg Hert en maakt deel uit van het buurtschap De Hert. Direct ten noorden, ter plaatse van de huidige
hoeve Braamhorst (“hoeve Selen”), lag sinds tenminste begin 19e eeuw al een hoeve. Het plangebied zelf was tot medio 20e
eeuw in gebruik als bouwland en weiland en later als boomgaard. Op basis van deze gegevens geldt voor het plangebied een
middelhoge verwachting voor de periode late middeleeuwen en nieuwe tijd.</p><p>
Op basis van het uitgevoerd verkennend veldonderzoek door middel van boringen kan worden gesteld dat de bodemopbouw
binnen het plangebied intact is. De natuurlijke ondergrond bestaat uit bedding- en oeverafzettingen van de Maas. Op de
natuurlijke afzettingen is een verbruinde laag aangetroffen. Als gevolg van de verbruining van de bodem zijn archeologische
sporen zonder insluitsels moeilijk of zelfs niet meer zichtbaar.</p><p>
Voor de periode mesolithicum geldt een hoge verwachting voor vindplaatsen. Eventuele vindplaatsen zijn vermoedelijk
grotendeels opgenomen in de bouwvoor. Als gevolg zijn deze vindplaatsen alleen nog ex situ aanwezig en hebben een beperkte
informatiewaarde. De hoge verwachting voor de periode neolithicum tot en met de vroege middeleeuwen en de middelhoge
verwachting voor de periode volle middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd kunnen gehandhaafd blijven.</p><p>
Gezien de ligging van meerdere bewoningsresten uit deze perioden in de directe omgeving en de verwachtingswaarde
(archeologische vindplaats) is het aannemelijk dat ook binnen het plangebied archeologische resten aanwezig kunnen zijn.</p><p>
Eventueel aanwezige archeologische resten worden direct onder de A-horizont (35 – 70 centimeter onder maaiveld) verwacht.
Omwille hiervan wordt er een vervolgonderzoek geadviseerd. Dit vervolgonderzoek vindt bij voorkeur in de vorm van een
proefsleuvenonderzoek plaats. Hiervoor dient voorafgaand een Programma van Eisen (PvE) ter toetsing te worden voorgelegd
te worden aan de bevoegde overheid (gemeente Peel en Maas).</p><p>
Echter, gezien de geringe oppervlakte van de voorgenomen graafwerkzaamheden wordt de kans klein geacht dat eventueel
aanwezige archeologische resten verloren gaan. Indien al archeologische resten worden aangetroffen, dan zal de archeologische
kenniswinst gering zijn. Het is aan de bevoegde overheid (gemeente Peel en Maas) of een nader archeologisch onderzoek een
meerwaarde kan zijn.</p><p>
Advies gemeente Peel en Maas1</p><p>
De gemeente acht het niet noodzakelijk om voor de voorgenomen ontwikkeling een proefsleuvenonderzoek te laten uitvoeren,
om de volgende redenen:</p><ul>
<li>De bodem zal tijdens de werkzaamheden ten behoeve van de bouw naar alle waarschijnlijkheid niet over het gehele
oppervlak (circa 200 m2) worden verstoord. De voorgenomen zorgwoningen zullen worden namelijk gefundeerd door middel
van poeren. Hiermee zullen de bodemverstorende graafwerkzaamheden (dieper dan 40 centimeter onder maaiveld) beperkt
blijven en waarschijnlijk de oppervlakte-ondergrens van 100 m2 niet overschrijden. Gezien de beperkte mate van de ingreep
acht beoordelaar het weinig zinvol om hier een proefsleuvenonderzoek te laten uitvoeren.
</li><li>De voorgenomen zorgwoningen zullen bovendien ter plaatse van de bestaande schuur worden gebouwd. De oriëntatie van
de woningen verschilt weliswaar van de bestaande schuur, maar het gebouw zal grotendeels overlappen met de ligging
van deze schuur.
</li><li>Het plangebied is gelegen op het erf van een historische boerderij. De boerderij ligt ten noordoosten van de locatie waar
de woningen zijn gepland en zal niet worden aangetast door de werkzaamheden.</li></ul><p>
Het uitgevoerde onderzoek is verricht conform de gestelde eisen en de conventionele methoden. Het doel van dit onderzoek is
het inzichtelijk maken van de toestand van het aanwezige bodemarchief. Hiermee kan de beschadiging, dan wel vernietiging als gevolg van de voorgenomen verstoring van een mogelijk aanwezig bodemarchief tot een minimum worden beperkt. Echter, kan door de aard van het onderzoek, dat steekproefsgewijs wordt uitgevoerd, niet volledig worden uitgesloten dat er archeologische
resten aan- of afwezig zijn. Als gevolg hiervan is bij het aantreffen van archeologische resten, conform de Erfgoedwet van 2016,
artikel 5.10 (Archeologische toevalsvondst) en 5.11 (Waarneming), een meldingsplicht van toepassing.</p><p>
1 Beoordeling en advies zoals geciteerd uit e-mail opdrachtgever d.d. 16 augustus 2023.</p>