Archeologisch bureau- en booronderzoek ten behoeve van aanleg vispassage bij het Ykenverlaat, gemeente Weststellingwerf (FR)

<p>De aanleiding tot het hier beschreven archeologisch onderzoek is de geplande aanleg van een vispassage bij het Ykenverlaat, gelegen in de gemeente Weststellingwerf, in de provincie Fryslân. Bij deze werkzaamheden zullen graafwerkzaamheden plaatsvinden ten behoeve van de aanleg van twee buizen en het aanbrengen van een betonnen bak bij de al bestaande kleine sluis (verlaat). Omdat eventueel aanwezige archeologische resten bij deze werkzaamheden worden bedreigd, heeft Wetterskip Fryslân MUG Ingenieursbureau, afdeling Archeologie, opdracht gegeven een archeologisch bureau- en booronderzoek uit te voeren om de archeologische verwachting voor het plangebied op te stellen en te toetsen. Het onderzoek is uitgevoerd door de heer drs. O.P.N. Satijn conform de eisen van de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA), versie 3.3, en de richtlijnen van gemeente Weststellingwerf.</p><p>Het plangebied is gelegen op de plek waar de Noordwoldervaart en de IJkenweg elkaar kruisen, circa 3300 m ten westen van Noordwolde, in de gemeente Weststellingwerf, provincie Fryslân. De onderzoekslocatie bevindt zich direct naast de sluis Ykenverlaat en bestaat uit de sluis en het bijbehorende gebouw, een landweg en een bosschage. De totale herinrichtingsplannen beslaan zo’n 100 m2.</p><p>Uit het bureauonderzoek blijkt dat rond 9000 voor Chr. de onderzoekslocatie zich in een gebied bevond dat wordt gekenmerkt als dekzandgebied. De locatie ligt op de rand van het dekzand met het beekdal van de Linde. Vanaf het 3e millennium v. Chr. transformeerde de omgeving van de onderzoekslocatie tot veengebied. In de top van het dekzand moet op basis van de ligging in het landschap en een al bekende steentijdvondst grenzend aan de onderzoekslocatie rekening gehouden worden met het voorkomen van een steentijdvindplaats. Binnen het te onderzoeken gebied heeft niet eerder archeologisch onderzoek plaatsgevonden. Ook zijn er geen archeologische waarnemingen bekend binnen 1 km rond de locatie.</p><p>Het historisch kaartmateriaal levert geen informatie op over eventuele verschillende bouwfases van de sluis en de eventueel daarbij horende verstoringen. De aanleg van de sluis zal tot bodemverstoring hebben geleid. De omvang hiervan is echter niet vast te stellen op basis van de ter beschikking staande informatie. In het veld moet daarom rekening gehouden worden met het voorkomen van resten van eventuele voorgangers of eerdere fases van de sluis en bijbehorende bebouwing.</p><p>Om de archeologische verwachting te toetsen, is een inventariserend booronderzoek uitgevoerd. Er werden zes boringen gezet.</p><p>Uit het inventariserende booronderzoek is gebleken dat, waarschijnlijk door het verleggen van de IJkenweg, de bodemopbouw op de onderzoekslocatie geheel verstoord is. De verstoring is tussen de 0,7 m en 2 m diep. Omdat de bodemopbouw op de onderzoekslocatie geheel verstoord is, kan worden uitgesloten dat zich hier een (behouden) vindplaats uit de midden- en nieuwe steentijd of enig andere behoudenswaardige archeologische vindplaats bevindt. Daarom adviseren wij het terrein vrij te geven voor de werkzaamheden aan de vispassage.</p><p>Het bovengenoemde betreft een aanbeveling. Adviezen dienen te worden voorgelegd aan en te worden getoetst door de archeologisch adviseur van de bevoegde overheid. Het selectiebesluit is voorbehouden aan de bevoegde overheid, in deze gemeente Weststellingwerf.</p>