Opgraving - variant archeologische begeleiding. Roode Vaart, Markt en zuidelijke duiker te Zevenbergen, gemeente Moerdijk

<p>In de periode tussen oktober 2018 en september 2020 is door Antea Group in opdracht van de Combinatie Strukton Civiel Zuid/Van den Herik VOF een opgraving (variant archeologische begeleiding) uitgevoerd voor het plangebied ‘Roode Vaart’ te Zevenbergen, gemeente Moerdijk. Met het opengraven van de voormalige Zevenbergse haven worden zowel ecologisch als waterstaatkundig diverse doelstellingen gehaald. Daarnaast draagt het bij aan het verrijken van de flora en fauna van het West-Brabantse en Zuid-Hollandse deltagebied. Deze herontwikkeling zou gepaard gaan met bodemverstorende werkzaamheden en in het kader daarvan diende archeologisch onderzoek uitgevoerd te worden.</p><p>Tijdens de loop van het project bleek dat er niet alleen werkzaamheden zouden worden uitgevoerd ter plaatse van de toekomstige havenbak, maar dat er ook ontgravingen zouden plaatsvinden op de Markt en ter plaatse van de geplande zuidelijke duiker (onderdelen 1, 2 en 4 in paragraaf 3.2). Ter plaatse van de Markt is sprake van een dekzandrug en de noordelijke zijde is opgehoogd met ophogingspakketten. Hier zou sprake kunnen zijn van vondstmateriaal en resten van funderingen.</p><p>Om deze eventueel aanwezige archeologische resten te kunnen waarnemen en te documenteren is besloten dat alle werkzaamheden die dieper gingen dan 0,65 m -mv onder archeologische begeleiding uitgevoerd dienden te worden. Het onderzoek heeft zowel bestaan uit continue begeleiding als uit kleinere inspecties. Er werd zoveel mogelijk een archeologische vlak aangelegd, maar er werd nooit verder verdiept dan voor de geplande ontwikkelingen noodzakelijk was. Het veldwerk werd uitgevoerd met behulp van een graafmachine met een gladde bak. De ontgravingen zijn gedocumenteerd door middel van foto’s en indien noodzakelijk ingemeten met een TopCon (GPS). Voor zover dat veilig en praktisch mogelijk was zijn profielen gedocumenteerd. Ook zijn de aanwezige sporen onderzocht en gedocumenteerd.</p><p>Bij de archeologische begeleiding zijn twee vindplaatsen aangetroffen en is een beter begrip ontstaan van de bodemopbouw in het centrum van Zevenbergen. De bodem bestaat voornamelijk uit ophogingslagen uit de nieuwe tijd, waarin binnen het centrum ook veel vondstmateriaal is opgenomen. Buiten het centrum, aan het Haveneind, is dat niet het geval. De ophogingspakketten zijn ook bij het eerdere booronderzoek aangetroffen, dus de resultaten komen daarmee overeen.</p><p>Verder zijn er op de Markt verschillende stukken muurwerk aangetroffen, waarvan een aantal mogelijk te relateren zijn aan bebouwing uit de nieuwe tijd. Eén van de stukken muurwerk bevond zich midden op het marktplein, en is niet op historische kaarten terug te vinden. Mogelijk gaat het hierbij om een ouder stuk muur. Tegen de noordrand van het marktplein zijn menselijke resten aangetroffen, waarvan het merendeel niet meer in anatomisch verband lag. Vermoedelijk gaat het hier om de rand van het kerkhof van de Sint-Catharinakerk, die reeds bij eerdere graafwerkzaamheden verstoord is. Uit historisch kaartmateriaal blijkt dat het kerkhof in de 19e eeuw doorliep tot op het huidige marktplein. Op het marktplein is niet zo diep ontgraven als aan de haven, wat betekent dat er slechts zeer plaatselijk tot de oorspronkelijke C-horizont gegraven werd. Er zijn dus alleen ophogingspakketten uit de late middeleeuwen en/of nieuwe tijd zichtbaar geworden.</p><p>Uit de waardering blijkt dat vindplaats 1 (het muurwerk) niet behoudenswaardig is en vindplaats 2 (de menselijke resten) wel. Beiden worden op dit moment ex situ bewaard (een deel van vindplaats 1 ligt nog in situ, omdat de graafwerkzaamheden niet dieper reikten dan de bovenkant van de muur).</p><p>Het terrein kan, voor zover dat onderzocht is (zowel in verticale als horizontale dimensie), worden vrijgegeven voor het aspect archeologie ten behoeve van de reeds uitgevoerde werkzaamheden. Mochten er in de toekomst nieuwe graafwerkzaamheden plaatsvinden, dan dient nog wel onderzoek plaats te vinden voor de delen van de Markt waar zich menselijk botmateriaal kan bevinden (de noordkant). Het bevoegd gezag, in dezen de Gemeente Moerdijk (geadviseerd door de Regio West-Brabant), heeft besloten om de dubbelbestemming op het gebied te handhaven. Op de precieze locatie en diepte van de ontgraven delen zal er geen behoudenswaardige archeologie meer aanwezig zijn, maar door de complexiteit is het niet mogelijk om dit gebied op voorhand vrij te geven. Wanneer er nieuwe bodemingrepen gepland staan kan op dat moment het beste gekeken worden waar zinvol onderzoek plaats kan vinden en waar dit niet meer nodig is.</p>