Weg- en rioolrenovatie in plangebied Tongerseweg in de gemeente Maastricht.

<p> Inleiding</p><p>
In opdracht van de gemeente Maastricht heeft RAAP tussen 23 augustus 2021 en 10 februari 2022 en
tussen september en oktober in 2023 een archeologische begeleiding uitgevoerd in het kader van het
project ‘weg- en rioolrenovatie Tongerseweg’ in de gemeente Maastricht. Het gaat om de Tongerseweg
tussen de Belgische grens en de Javastraat. Hier werden het wegdek, de fundering en ook riolering
vernieuwd. Voorts werd ter hoogte van Winterslag, op ongeveer 200 m ten zuiden van de
Tongerseweg. een waterbuffer gegraven.
Het voornaamste doel van het onderzoek was het veiligstellen van de wetenschappelijke informatie
(behoud ex situ).
</p><p> Landschap
</p><p>De Tongerseweg loopt van noordoost naar zuidwest over een lössplateau ten westen van de Maas. In
diepere ondergrond bevinden zich hier zand- en grindafzettingen van de Maas uit het middenpleistoceen.
In het midden- en laat-pleistoceen zijn deze afzettingen afgedekt met een pakket löss. Het
plateau wordt tussen Wolder en Campagne doorsneden een noord-zuid verlopend droogdal. Ten
westen en ten oosten van het droogdal zijn vooral radebrikgronden aangetroffen, soms iets afgetopt als
gevolg van vergravingen uit de moderne tijd. Ernstige hellingerosie (bergbrikgronden) is vastgesteld op
de oostelijke helling van het droogdal (de westzijde van Campagne), terwijl in het droogdal veel
colluvium is afgezet.
</p><p>Archeologie
</p><p> In totaal zijn er acht archeologische vindplaatsen aangetroffen met resten uit het vroeg-neolithicum A
(Lineaire Bandkeramiek (LBK): 5300-4900 v.Chr.), de ijzertijd (800-15 v.Chr.), mogelijk de Romeinse
tijd (15 v.Chr. – 450 n. Chr.), de late middeleeuwen (1250 – 1550) en de nieuwe tijd (1550 – 20e eeuw).</p><p>
In de waterbuffer zijn met name resten van een boerderij uit de 19e en 20e eeuw gevonden. Op de
diepste niveaus werden ook oudere sporen aangetroffen, uit de 16e of 17e eeuw (vindplaats 1). In het
uiterste westen van de Tongerseweg werden een greppel en karrensporen uit de nieuwe tijd gevonden,
alsmede een oudere greppel uit mogelijk de Romeinse tijd (vindplaats 2). Iets verder ten oosten is
grote kuil of greppel gevonden (vindplaats 3), die waarschijnlijk met de locatie van een schuur van
doen heeft, die vóór de aanleg van de Tongerseweg (begin 19e eeuw) gesloopt is. Vindplaats 4 bevindt
zich op de kruising met de Pletzersstraat. Hier werden diverse sporen gevonden, waaronder muurwerk
en kelders, die gerelateerd worden aan oudere bebouwing langs de Pletzersstraat, die gesloopt is ten
behoeve van de aanleg van de Tongerseweg. Naast vondsten uit de 18e en 19e eeuw is hier ook veel
vondstmateriaal uit de 13e tot 16e of 17e eeuw gevonden, hetgeen erop wijst dat ook oudere
bewoningsfasen aanwezig zijn. Tenslotte is, in het uiterste oosten van de vindplaats, ook nog een kuil
uit de ijzertijd gevonden. Direct ten oosten van de kruising met de Pletzersstraat, binnen vindplaats 4
maar op een dieper niveau, zijn een gang en een verticale toegangsschacht of luchtschacht van een
tunnelsysteem gevonden (vindplaats 5). Het gaat hoogstwaarschijnlijk om een vluchtgang of
schuilkelder uit de 16e of begin 17e eeuw, de tijd van de 80-jarige oorlog. Op de oostelijk helling van
het droogdal, in het uiterste westen van Campagne, zijn enkele sporen gevonden, die tot de LBK
worden gerekend (vindplaats 6). Het gaat om twee kleine kuilen en een grote kuil of greppel die
mogelijk een verdedigingsgracht van een zogenaamd Erdwerk is. Dit zou de vindplaats erg bijzondermaken, want daarvan zijn er in Nederland tot nu toe slechts één of twee gevonden. Op vindplaats 7, ter
hoogte van de algemene begraafplaats op de hoek Tongerseweg-Javastraat, zijn sporen uit diverse
perioden gevonden. Minstens één kuil dateert uit de ijzertijd, enkele mogelijk uit het vroeg-neolithicum
en enkele andere waarschijnlijk uit de nieuwe tijd. Een groot spoor dwars over de Tongerseweg vormde
mogelijk de contavallatielinie van het beleg Maastricht in 1673 door de legers van Lodewijk XIV.</p><p>
Vindplaats 8, tenslotte, direct ten oosten van vindplaats 7, bestond uit karrensporen van een (veld)weg
die hier ergens tussen het beleg van Lodewijk XIV en het begin van de 19e eeuw moet hebben gelopen.
</p><p>Aanbevelingen
</p><p> Met de begeleiding is de wetenschappelijke informatie ex situ bewaard, zodat verder archeologisch
veldonderzoek niet meer aan de orde is. Er zijn geen belemmeringen meer voor de geplande
bodemingrepen.
</p><p>Het wordt voor toekomstig beleid wel aanbevolen om aangrenzende gebieden rond de vindplaatsen aan
te merken als zones met een hoge archeologische verwachting. Hier dient namelijk met overige
archeologische resten rekening te worden gehouden</p>