Maasbergen, Valkenheide Maasbergen, Plangebied Valkenheide

<p>In opdracht van Stichting Pluryn heeft BAAC op 7, 8 en 9 december 2021 een proefsleuvenonderzoek uitgevoerd in plangebied Valkenheide te Maarsbergen, gemeente Utrechtse Heuvelrug. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen nieuwbouw binnen het plangebied waarbij een gerede kans bestaat dat archeologische waarden vernietigd zullen worden. Op grond van het vooronderzoek geldt voor het plangebied een middelhoge kans op het aantreffen van boerennederzettingen en begravingen uit de bronstijd tot en met de middeleeuwen. Voor het zuidelijke deel van het plangebied geldt daarnaast een hoge kans op het aantreffen van (schuil)loopgraven uit de Tweede Wereldoorlog Tijdens het proefsleuvenonderzoek zijn veertien proefsleuven aangelegd.</p><p>Hoewel er binnen het onderzoeksgebied nog intacte haarpodzolbodems aanwezig zijn, zijn er geen archeologische sporen of vondsten aangetroffen die wijzen op menselijke aanwezigheid vóór de 20e eeuw oftewel vóór de bouw van het voormalig opvoedingsgesticht Valkenheide in 1911. De oudste sporen bestaan uit ploegsporen in het zuidelijk deel van het onderzoeksgebied en grondverbeteringssporen in het noordelijk deel. De datering van deze sporen kon niet vastgesteld worden, maar aangenomen mag worden dat deze van vlak vóór de stichting van Valkenheide dateren of van daarna. Uit het historisch kaartmateriaal blijkt namelijk dat het terrein vóór de stichting uit onontgonnen heide bestond.<br>Behalve de ontginningssporen zijn verspreid over het gebied diverse paalkuilen aangetroffen die, voor zover dit te bepalen was, van ná de ontginning dateren. Van een deel van de paalkuilen mag worden aangenomen dat zij behoorden tot een perceelgrens, hoewel deze niet op historisch kaartmateriaal aangegeven staat.<br>In het zuidwesten van het onderzoeksgebied is een loopgraaf aangesneden (vindplaats 1). De locatie van deze loopgraaf was al bekend van luchtfoto’s genomen in de winter van 1944 en het voorjaar van 1945. Waarschijnlijk is de loopgraaf aangelegd door de aan het eind van de oorlog in Valkenheide ingekwartierde Duitse militairen. In de loopgraaf werden diverse vondsten aangetroffen. Deze bevonden zich echter in de grond waarmee deze opgevuld was en zijn dus niet gerelateerd aan het gebruik van de loopgraaf. Er zijn geen aanwijzingen dat de loopgraaf daadwerkelijk gebruikt is.<br>Als gekeken wordt naar de waarderingstabel is voor vindplaats 1 een score van 3 punten op beleving, 5 punten voor fysieke kwaliteit en een score van 5 punten voor inhoudelijke kwaliteit in principe aanleiding om de vindplaats te behouden. Echter, het is niet waarschijnlijk dat nader onderzoek naar de loopgraaf extra kennis oplevert over aard en het gebruik van de loopgraaf buiten wat al duidelijk is geworden uit het voor- en proefsleuvenonderzoek.</p>