มาตรการกำกับดูแลแพลตฟอร์มตลาดกลางอิเล็กทรอนิกส์เกี่ยวกับการปฏิบัติทางการค้าที่ไม่เป็นธรรมตามกฎหมายว่าด้วยการแข่งขันทางการค้า

แพลตฟอร์มตลาดกลางอิเล็กทรอนิกส์เป็นส่วนหนึ่งของอีคอมเมิร์ซ (e-commerce) กล่าวคือแพลตฟอร์มตลาดกลางเป็นตัวกลางระหว่างผู้ซื้อและผู้ขายในลักษณะให้บริการฟรีไม่เสียค่าใช้จ่ายถือว่าเป็นอำนวยความสะดวกต่อผู้ซื้อที่สามารถเลือกซื้อสินค้าที่ไหนก็ได้ และเป็นการลดต้นทุนของผู้ขายสำหรับการขายสินค้าภายในแพลตฟอร์มเพราะไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายในการเปิดร้าน อีกทั้งแพลตฟอร์มยังมีตัวเลือกสำหรับการส่งเสริมการขายอีกมากมายทำให้การประกอบธุรกิจแพลตฟอร์มตลาดกลางมีความแตกต่างจากการประกอบธุรกิจตลาดกลางที่มีกายภาพทั่วๆไป (Brick and mortar stores) ซึ่งแพลตฟอร์มตลาดกลางมีข้อมูลขนาดใหญ่ (Big data) ประกอบกับความสามารถในการประมวลผลข้อมูลโดยใช้อัลกอริทึมหรือปัญญาประดิฐอื่นๆหากแพลตฟอร์มตลาดกลางอาศัยความได้เปรียบในการบูรณาการในแนวดิ่ง (Vertical Integration) โดยกระทำการไปในทางที่กีดกันผู้ขายหรือจำกัดการแข่งขันอย่างไม่เป็นธรรม อาจส่งผลต่อผู้ขายที่จะถูกกีดกันออกจากแพลตฟอร์มในที่สุด วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มุ่งศึกษากลไกการกำกับดูแลพฤติกรรมทางการค้าที่ไม่เป็นธรรมตามพระราชบัญญัติการแข่งขันทางการค้าที่ไม่เป็นธรรม พ.ศ. 2560 โดยศึกษามาตรการกำกับดูแลพฤติกรรมของผู้ให้บริการแพลตฟอร์มตลาดกลางต่อผู้ขายสินค้าภายในแพลตฟอร์มที่อาจเข้าข่ายถึงความไม่เป็นธรรมคือ 1) พฤติกรรมการจำกัดการใช้งานแพลตฟอร์มอื่นๆของผู้ขายสินค้าภายในแพลตฟอร์ม (Restricting Multi-Homing) 2) พฤติกรรมการกำหนดเงื่อนไขทางด้านราคาให้เท่ากันในทุกแพลตฟอร์ม (Rate parity clause) 3) พฤติกรรมการเอื้อประโยชน์ต่อสินค้าของตน (self-preferencing) จากการศึกษาพบว่ากฎหมายของต่างประเทศโดยเฉพาะอย่างยิ่ง สหภาพยุโรป ประเทศเยอรมนี และประเทศญี่ปุ่น มีการพัฒนาการกำกับดูแลการประกอบธุรกิจแพลตฟอร์มดิจิทัลในลักษณะกำกับก่อนเกิดปัญหา (ex-ante) แม้ว่าปัจจุบันประเทศไทยจะมีพระราชกฤษฎีกาการประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลที่ต้องแจ้งให้ทราบ พ.ศ. 2565 ซึ่งออกโดยอาศัยพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ฯ แต่เป็นเพียงข้อกำหนดให้ผู้ประกอบธุรกิจแพลตฟอร์มตามที่กำหนดไว้มีหน้าที่แจ้งให้ทราบ มิได้เป็นการกำกับดูแลในพฤติกรรมทางการค้าแต่อย่างใด ดังนั้นผู้เขียนเห็นว่าจำเป็นที่จะต้องอาศัยกลไกการกำกับดูแลภายใต้พระราชบัญญัติการแข่งขันทางการค้าฯ ซึ่งมีกลไกการกำกับดูแลโดยเฉพาะเรื่องของพฤติกรรมทางการค้าผู้เขียนจึงขอเสนอแนะให้ออกประกาศคณะกรรมการแข่งขันทางการค้าเพื่อกำกับดูแลพฤติกรรมทางการค้าของผู้ให้บริการแพลตฟอร์มตลาดกลางโดยพระราชบัญญัติการแข่งขันทางการค้า พ.ศ.2560 มาตรา 57 ประกอบ มาตรา 17(3) ในการออกประกาศฯเพื่อกำกับดูแลพฤติกรรมทางการค้าของผู้ให้บริการแพลตฟอร์มตลาดกลางไม่ให้กระทำไปในทางที่ไม่เป็นธรรมต่อผู้ขายสินค้าภายในแพลตฟอร์มต่อไป