ประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข: กำเนิด พลวัต และการตีความของศาลรัฐธรรมนูญ

การบัญญัติถึงระบอบการปกครองของประเทศไทยโดยเชื่อมประชาธิปไตยเข้ากับการมีพระมหากษัตริย์เป็นประมุขเกิดขึ้นครั้งแรกในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2492 กระแสสาธารณรัฐนิยมช่วงต้นทศวรรษ 2490 มีอิทธิพลต่อการเริ่มต้นบัญญัติเรื่องดังกล่าว ผู้ร่างรัฐธรรมนูญในเวลานั้นมุ่งหมายที่จะยืนยันว่าประเทศไทยต้องมีรูปแบบของรัฐเป็นราชอาณาจักร กล่าวคือต้องจัดการปกครองในระบอบประชาธิปไตยชนิดที่มีพระมหากษัตริย์เป็นประมุขเท่านั้น และการจัดตั้งพรรคการเมืองเพื่อสถาปนาสาธารณรัฐเป็นสิ่งที่ไม่อาจทำได้ภายใต้ระบบรัฐธรรมนูญไทย“พระราชอำนาจตามพระราชอัธยาศัย” เป็นเอกลักษณ์ของการปกครองประเทศไทยในระบอบ “ประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข” แต่ความแตกต่างอย่างสำคัญของระบอบดังกล่าวในสมัยรัชกาลที่ 9 กับรัชกาลที่ 10 คือ ปัจจุบันมีหลายกรณีที่พระมหากษัตริย์ทรงใช้อำนาจโดยลำพังพระองค์ ประกอบกับความพยายามที่จะทรงปลดปล่อยพระองค์จากพันธนาการแห่งรัฐธรรมนูญ ทำให้ระบอบการปกครองของไทยมีลักษณะเป็นระบอบพระมหากษัตริย์แบบอำนาจผสมระหว่างระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์กับระบอบพระมหากษัตริย์ภายใต้รัฐธรรมนูญในช่วงทศวรรษ 2560 ศาลรัฐธรรมนูญมีบทบาทสำคัญในการให้ความหมายแก่ระบอบ “ประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข”