Breda Grimhuysen Dorpstraat Ulvenhout

<p>In opdracht van de gemeente Breda is op 20, 27 en 28 januari 2010 een inventariserend veldonderzoek (IVO) door middel van proefsleuven uitgevoerd in het parkje achter de St. Laurentuiskerk aan de Dorpstraat te Ulvenhout. Aanleiding voor het onderzoek is de herinrichting van het parkje, waarbij op een verantwoorde wijze bovengronds de locatie van slot Grimhuysen zichtbaar zal worden gemaakt. In het kader van de herinrichting zullen bodemverstorende werkzaamheden plaatsvinden.</p><p>De proefsleuven lagen langs de westelijke (achter)gevel van het slotje. Deze zijde is tijdens de opgravingscampagne in 1997 niet onderzocht. Door dit archeologisch onderzoek konden vier bouwfases van het slotje worden onderscheiden.</p><p>1 Het onderzoek naar deze westelijke gevel heeft een deel van de oudste bakstenen fase van slot Grimhuysen aan het licht gebracht. Het fundament behorende tot de oudste bakstenen bouwfase is opgebouwd met roze/rode bakstenen en heeft vier steunberen. Dit gedeelte was ongeveer negen meter lang. De breedte van de oudste bouwfase kon niet worden vastgesteld omdat het tegenhangende muurwerk niet is aangetroffen in de proefsleuven uit 1997. Het gebouw zal daarom waarschijnlijk minder dan 8,70 meter breed zijn geweest. Het baksteenformaat en ook de bouwwijze van dit muurdeel is afwijkend in vergelijking tot het muurwerk van de tegenover liggende oostzijde. De bakstenen zijn groter, en de muur en steunberen zijn veel dieper gefundeerd. Dit fundament is ouder dan de tweede helft van de 16de eeuw, mogelijk dateert het zelfs uit 15de eeuw.</p><p>2 Tijdens het onderzoek werd duidelijk dat het opgaande muurwerk van de oudste fase is gesloopt en dat op deze fundamenten in de 17de eeuw het gebouw opnieuw is opgebouwd en uitgebreid. Zoals in hoofdstuk 3 staat beschreven heeft Justinus van Nassau het gebouw destijds grondig gerenoveerd. Het slot Grimhuysen was in de 17de eeuw ongeveer 20,5 lang en acht meter breed. Aan weerszijden van dit fundamentdeel is de muur opgemetseld op stukken (hergebruikt) natuursteen. Het gebruik van het natuursteen in het fundament aan weerszijde van de oudste fase is niet vreemd. Om het gebouw stabiel te houden en scheuren te voorkomen was het belangrijk dat de krachten die de fundamenten konden dragen zo gelijk mogelijk verdeeld zouden worden. Door het gebruik van natuursteen net naast de oudere (stevige) fundamenten werden de verschillen in draagkracht vereffend.</p><p>3 De tussenmuur die de met kalkmortel aangesmeerde kelder aan de noordzijde van het gebouw afbakent ligt op ongeveer vier meter ten zuiden van de noordgevel. Ter hoogte van deze kelder is aan de westelijke buitenkant van het gebouw een tweede kelder aangetroffen, waarin een soort riool/goot uitkwam. Op de westelijke hoeken waren steunberen aanwezig. In deze kelder is een lemen vloerniveau aangetroffen. Bij het uitgraven van de tweede werkput werd duidelijk dat de kelder ‘koud’ tegen de westelijke gevel aangebouwd was. Deze ‘koude’ verbinding maakt het duidelijk dat deze kelder jonger is dan het fundament van de 17de eeuwse westelijke gevel.4 De uitbouw uit de late 18de of begin 19de eeuw aan de zuidkant van het gebouw, waardoor het gebouw 4 meter langer werd, is aangetroffen zoals die in het onderzoek uit 1997 al werd beschreven.</p><p>Daarnaast is de westelijke gracht van het slot Grimhuysen aangetroffen. In deze gracht waren aangepunte houten palen aanwezig, die waarschijnlijk tot een constructie in de gracht behoorden. De gracht was rijk aan vondstmateriaal uit de 17de tot en met de 19de eeuw</p>