Bureauonderzoek (BO) Molenbastion Molendwarsstraat, Bad Nieuweschans

In opdracht van Acantus heeft Lycens een bureauonderzoek uitgevoerd met betrekking tot het plangebied Molenbastion, Bad Nieuweschans (Afb. 1). Het onderzoek vind plaats in het kader van een bestemmingsplanwijziging. Het plangebied ligt in het centrum van Bad Nieuweschans (zie §1.2).Het plangebied ligt in het centrum van Nieuweschans (AMK-terrein 6829). De vestingstad Nieuweschans is archeologisch nog weinig onderzocht. De weinige vondsten die in de vesting zelf zijn aangetroffen (melding 2795524100) hebben geen duidelijke context. Archeologische resten ouder dan de nieuwe tijd zijn in het onderzoeksgebied niet bekend.De Nieuwe- of Langeakkerschans werd aangelegd in 1628, ten tijde van de Tachtigjarige Oorlog, toen de plaats nog aan de Dollard lag. Voor de bouw van de vesting koos men een hoge kwelder. Vanaf circa 1628 lag het plangebied ter hoogte van de noordwestelijke dwinger. Direct naast het plangebied lag vanaf de 18e eeuw (en mogelijk eerder) een ‘Pelmolen’. Het betreft de molen die ook op de kaart van 1770 te zien is. Het gaat om de zogenaamde Bolwerksmolen, een achtkantige bovenkruier. Volgens HISGIS is het plangebied in 1832 in gebruik als weiland, dit klopt echter niet. De grachten en bolwerken zijn namelijk op de (latere) Topografisch Militaire kaart nog goed te zien. In 1882 zijn de grachten gedempt en de vestingwallen geslecht. In de jaren 1930-1940 worden huizen in de zuidelijke helft van het plangebied gebouwd. De woningen zijn gesloopt in 2000-2010, wanneer het plangebied opnieuw werd ingericht.Op basis van het bureauonderzoek wordt geconcludeerd dat in het plangebied een middelhoge tot hoge archeologische verwachting geldt voor drie archeologische niveaus. In de top van het dekzand kunnen resten worden aangetroffen vanaf het laat-paleolithicum tot en met het vroeg-neolithicum. Verder kunnen in de top van het veen rest worden verwacht uit de late middeleeuwen. Daarnaast kunnen in de jongere Dollard afzettingen resten voorkomen uit de nieuwe tijd.Op basis van het bureauonderzoek is een hoge verwachting op het aantreffen van archeologische resten binnen het plangebied vastgesteld. Deze verwachting is gebaseerd op bekende archeologische en historische gegevens uit het onderzoeksgebied. Geadviseerd wordt dan ook om binnen het plangebied een vervolgonderzoek uit te voeren in de vorm van een verkennend booronderzoek.