ปัญหาการใช้แรงงานเด็กในอุตสาหกรรมเครื่องนุ่งห่มกับข้อยกเว้นเรื่องศีลธรรมอันดีของประชาชนในทางการค้าระหว่างประเทศ

การค้นคว้าอิสระฉบับนี้มีวัตถุประสงค์ในการศึกษาเกี่ยวกับการค้าระหว่างประเทศซึ่งมีความคาบเกี่ยวกับมิติทางสังคมอื่นๆอย่างใกล้ชิด ในประเด็นการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนอันเป็นคุณค่าทางสังคมที่ได้รับการยอมรับในทางระหว่างประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับการปกป้องคุ้มครองสิทธิเด็กและขจัดปัญหาแรงงานเด็กในการผลิตสินค้า ซึ่งในปัจจุบันอุตสาหกรรมเครื่องนุ่งห่มได้ก้าวหน้ามากขึ้นและเกิดกระแส Fast Fashion ทำให้มีการผลิตเสื้อผ้าออกมาวางจำหน่ายอย่างรวดเร็วในราคาที่ผู้บริโภคทั่วไปสามารถซื้อได้จึงเป็นต้นตอของปัญหาอื่นๆตามมา หนึ่งในนั้นคือการใช้แรงงานเด็กในกระบวนการขั้นตอนการผลิตสินค้าที่ละเมิดสิทธิเด็ก รวมไปถึงสิทธิแรงงานที่ได้สร้างความกังวลใจต่อผู้บริโภคต่อความโปร่งใสในธุรกิจและห่วงโซ่การผลิต เมื่อสหรัฐอเมริกาได้มีการเปิดเผยบัญชีรายชื่อผู้ผลิตสินค้าที่มีเหตุผลเชื่อได้ว่าใช้แรงงานเด็กและแรงงานบังคับ ก็ปรากฏว่าประเทศไทยติดอยู่ในบัญชีดังกล่าวในสินค้าประเภทเครื่องนุ่งห่มที่มีการใช้แรงงานเด็ก ปัญหาการใช้แรงงานเด็กในอุตสาหกรรมเครื่องนุ่งห่มจึงเป็นหน้าที่ความรับผิดชอบโดยตรงของรัฐและภาคธุรกิจ ซึ่งอาจมีประเทศใดนำมาเป็นข้ออ้างในทางกีดกันทางการค้าได้โดยอ้างว่าเป็นความจำเป็นในการปกป้องศีลธรรมสาธารณะ อันเป็นบทยกเว้นทั่วไปตามความตกลง GATT Article XX (a) แม้จะไม่ปรากฏคำนิยามไว้โดยชัดแจ้งแต่จากแนวทางการระงับข้อพิพาทในองค์การการค้าโลกทำให้ได้ทราบว่าเป็นคำที่ตีความอย่างกว้างได้ขึ้นอยู่กับคุณค่าในทางสังคมของรัฐที่ออกมาตรการ การค้นคว้าอิสระฉบับนี้จึงมีวัตถุประสงค์ในการศึกษาถึงปัญหาการใช้แรงงานเด็กในการผลิตเครื่องนุ่งห่มที่มีความเกี่ยวข้องกับศีลธรรมสาธารณะ อีกทั้งมุ่งศึกษาถึงประเด็นเรื่องกระบวนการและขั้นตอนการผลิตสินค้า และศึกษาต่อไปถึงมาตรฐานด้านแรงงานในระดับระหว่างประเทศและกฎหมายต่างประเทศที่เกี่ยวข้องกับการใช้แรงงานเด็ก ซึ่งแสดงให้เห็นได้ว่ามีการให้ความสำคัญกับปัญหาการใช้แรงงานเด็ก และความรับผิดชอบต่อสังคมในปัญหาสิทธิมนุษยชนที่ธุรกิจพึงมีพึงกระทำและไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ แม้ว่าประเทศไทยจะได้เล็งเห็นถึงการให้ความสำคัญกับสิทธิเด็กและปัญหาการใช้แรงงานเด็กจึงได้มีการให้สัตยาบันแก่อนุสัญญาขององค์การแรงงานระหว่างประเทศหลายฉบับด้วยกันและมีการรับเอาหลักการชี้แนะว่าด้วยธุรกิจและสิทธิมนุษยชน เพื่อนำมาเป็นฐานของการจัดทำแผนปฏิบัติการระดับชาติว่าด้วยธุรกิจกับสิทธิมนุษยชนซึ่งถือว่ามีความก้าวหน้าให้ทัดเทียมกับประเทศอื่น แต่จากการศึกษาของการค้นคว้าอิสระฉบับนี้เห็นว่าการใช้แรงงานเด็กตามกฎหมายไทยนั้นยังขาดความชัดเจนบางประการที่เห็นสมควรให้แก้ไขเพิ่มเติมในการได้รับอนุญาตให้จ้างแรงงานเด็กและการกำหนดให้มีควบคุมดูแลเด็กในตลอดการทำงาน ทั้งยังขาดกฎหมายที่บังคับให้ภาคธุรกิจต้องประกาศคำแถลงเกี่ยวกับความโปร่งใสในห่วงโซ่การผลิตที่ต้องประกันว่าไม่เกี่ยวข้องกับการเป็นทาสและการค้ามนุษย์ การเร่งพัฒนาและยกระดับกฎหมายภายในจึงจะเป็นการแก้ไขปัญหาการใช้แรงงานเด็กในอุตสาหกรรมเครื่องนุ่งห่มในประเทศไทยได้