Bureauonderzoek Archeologie Plangebied Otterdijk 3 en 7 te Lierop, gemeente Someren

ConclusieHet plangebied is gelegen op een dekzandrug en -welving waarop door plaggenbemesting vanuit de potstal een hoge zwarte enkeerdgrond is ontstaan. Ze ligt aan de Otterdijk, ten zuiden van de Lierop. Er geldt een hoge archeologische waarde voor het deel aan de Otterdijk vanwege de aanwezigheid van een historisch erf en heeft een hoge archeologische verwachting voor zowel vindplaatsen van jager/verzamelaars uit de prehistorie als voor landbouwende samenlevingen vanaf het Neolithicum, vanwege de ligging op de overgang van een dekzandrug en dekzandwelving naar het beekdal van de Kleine Aa. Voor de Tweede Wereldoorlog geldt een lage verwachting. Archeologisch relevante niveaus worden verwacht onder de subrecente bouwvoor tot in de top van het dekzand op circa 100 cm-mv. De geplande verstoringsdiepte voor de nieuwe bebouwing in het plangebied bedraagt 90 cm-mv. Ter plaatse van de bestaande bebouwing voor zowel Otterdijk 3 als 7 is de bodem al grotendeels verstoord door aanleg van gierkelders en funderingen van de huidige en eerder bebouwing tot een diepte van circa 100 cm-mv tot 190 cm-mv. Daarmee is de verwachting dat met de geplande bodemingrepen nieuwe bodemverstoringen zullen ontstaan gering. De nieuw geplande bebouwing ligt in het noordwestelijk deel van het plangebied ten oosten van de huidige bebouwing. Hiermee geeft deze nieuwbouw een nieuwe bodemverstoring buiten de contouren (het bouwvlak) van de bestaande bebouwing. In het zuidwestelijk deel van het plangebied ligt de geplande bebouwing deels over de stallen met gierkelders en een bestaande bodemverstoring van 190 cm-mv. Hier wordt geen nieuwe bodemverstoring veroorzaakt. Het deel van de gebouwen, dat buiten de contouren van de bestaande bebouwing wordt gebouwd geeft wel een nieuwe bodemverstoring. SelectieadviesDoordat de nieuwbouw voornamelijk wordt gerealiseerd buiten de contouren van het bestaande bouwvlak van de bebouwing aan zowel Otterdijk 3 als Otterdijk 7 zullen potentieel aanwezige archeologische vindplaatsen verstoord worden.Op grond van hiervan adviseert Hamaland Advies om een inventariserend veldonderzoek door middel van grondboringen, verkennende fase uit te voeren in de nieuw te bebouwen delen van het plangebied, die buiten de contouren van het bestaande bouwvlak liggen, waarbij de bodemopbouw en de mate van intactheid van de bodem getoetst worden. De omvang van het te onderzoeken deel buiten het bestaande bouwvlak bedraagt circa 32.817 m² (zie het blauwe kader in Afbeelding 12). Voor de verkennende fase zijn 6 boringen per ha noodzakelijk. Dit resulteert in 20 verkennende boringen die zo verspreid mogelijk over het onderzoeksgebied worden gezet tot minimaal 25 cm in de top van het dekzand. Tevens worden handmatig 2 profielputjes gegraven om de aanwezige profielopbouw te controleren.SelectiebesluitHet bevoegd gezag, de gemeente Someren en de Regioarcheoloog van de omgevingsdienst ZuidoostBrabant (mw. H.L.M. Berkvens), hebben de resultaten van het bureauonderzoek getoetst op 19 juli 2020.Met het advies tot archeologisch vervolgonderzoek kunnen zij instemmen, maar adviseren dit wel uit te voeren in de vorm van proefsleuven in plaats van verkennende boringen. Verkennende boringen kunnen namelijk geen vindplaatsen aantonen, laat staan waarderen. En aangezien er geen vermoedens zijn van grootschalige en diepe verstoringen hebben boringen volgens het bevoegd gezag weinig toegevoegde waarde. Zij adviseren om nader onderzoek uit te voeren in het plangebied in de vorm van een karterend en waarderend archeologisch proefsleuvenonderzoek (conform protocol BRL 4003 Proefsleuven KNA 4.1 en de Leidraad proefsleuven). Dit vervolgonderzoek dient plaats te vinden in alle gebieden, waar in het kader van de geplande sloop- en bouwwerkzaamheden de bodem verstoord gaat worden of waar dit in het kader van het bestemmingsplan mogelijk wordt gemaakt (bijv. bouwvlakken, maar ook waterberging).Het proefsleuvenonderzoek dient plaats te vinden aan de hand van een door het bevoegd gezag goedgekeurd Programma van Eisen en uitgevoerd te worden door een archeologisch bedrijf bevoegd tot het uitvoeren van archeologische opgravingen. Op basis van de uitkomsten van dit inventariserende vooronderzoek(en) beslist de gemeente of de archeologische waarden in voldoende mate zijn vastgesteld. Indien hierbij archeologische waarden worden aangetroffen, dienen deze veilig gesteld te worden door mogelijke planaanpassing en als dat niet mogelijk door het opgraven van de aanwezige archeologische resten. Het besluit hierover ligt bij de gemeente. Voor die delen die - vooralsnog - niet verstoord worden, dient in het bestemmingsplan een dubbelbestemming ‘Archeologie’ te worden opgenomen ter bescherming van de mogelijk aanwezige archeologische waarden.VoorbehoudVoorafgaand aan het proefsleuvenonderzoek dient conform de BRL 4003 een Programma van Eisen te worden opgesteld en te worden goedgekeurd door het bevoegd gezag, voordat het onderzoek kan worden uitgevoerd.Het uitgevoerde bureauonderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het archeologisch onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen. Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (artikel 5.10 en 5.11 van de Erfgoedwet) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: ‘Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister’. Deze aangifte dient te gebeuren bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort. Ook wordt geadviseerd om de verantwoordelijk ambtenaar voor de gemeente Someren (mevrouw H.L.M. Berkvens) hierover direct te informeren.