บันทึกการสอบปากคำด้วยอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์

ในปัจจุบันประเทศไทยประสบปัญหาการใช้อำนาจของเจ้าหน้าที่รัฐที่ไม่อาจถูกตรวจสอบได้อย่างโปร่งใสและเป็นธรรมไม่ว่าจะเป็นการจับกุม ควบคุมตัว หรือการสอบสวนล้วนแล้วแต่เป็นการที่ผู้ถูกจับหรือผู้ต้องหาอาจต้องถูกจำกัดสิทธิและเสรีภาพบางประการไปโดยรัฐ รัฐจึงจำต้องสร้างมาตรการที่ทำให้ประชาชนหรือบุคคลผู้ตกอยู่ในกระบวนการยุติธรรมทางอาญาสามารถมั่นใจได้ว่าการดำเนินคดีอาญานั้นจะเป็นไปโดยชอบด้วยกฎหมายทุกประการ ประกอบกับสิทธิของผู้ต้องหานั้นจำต้องได้รับการคุ้มครองให้สอดคล้องกับกติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมืองอันเป็นมาตรฐานสากลที่เป็นมาตรฐานขั้นต่ำให้ประเทศภาคีจำต้องปฏิบัติตามด้วย โดยการดำเนินการแสวงหาพยานหลักฐานจากบุคคลที่เกี่ยวข้องในคดีอาญานั้นส่วนใหญ่จะเกิดขึ้นจากกระบวนการให้ปากคำในชั้นสอบสวนซึ่งสำนวนการสอบสวนจะถูกนำไปเป็นพยานหลักฐานที่ศาลสามารถรับฟังและชั่งน้ำหนักประกอบพยานหลักฐานอื่นเพื่อพิจารณาพิพากษาได้ อีกทั้งในคดีอาญาการสอบสวนจะถูกกำหนดให้เป็นเงื่อนไขในการฟ้องร้องคดีของพนักงานอัยการ ดังนี้ กระบวนการสอบสวนจึงมีความสำคัญและจำเป็นอย่างยิ่งในคดีอาญา ซึ่งจากการศึกษาพบว่าประเทศไทยได้มีการกำหนดให้บันทึกการสอบปากคำชั้นสอบสวนด้วยวิธีการบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษรอันปรากฏในรูปแบบสำนวนการสอบสวนเท่านั้น โดยการสอบปากคำด้วยวิธีบันทึกภาพและเสียงจะถูกบังคับใช้แต่เพียงการสอบสวนเด็กที่อายุไม่เกิน 18 ปี ตามกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 133 ทวิ โดยมิได้นำมาใช้กับบุคคลทั่วไปแต่อย่างใด ซึ่งจะก่อให้เกิดปัญหาการตรวจสอบกระบวนการสอบสวนบุคคลทั่วไปเนื่องจากการสอบปากคำนั้นจะสามารถตรวจสอบได้เพียงสำนวนการสอบสวนที่มีลักษณะเป็นการถามตอบเป็นลายลักษณ์อักษรและเจ้าหน้าที่รัฐเป็นผู้จัดพิมพ์เท่านั้นลำพังเพียงสำนวนการสอบสวนจึงไม่สามารถตรวจสอบความชอบด้วยกฎหมายของการใช้อำนาจรัฐได้ ซึ่งการสอบสวนนั้นกฎหมายได้กำหนดหน้าที่ของเจ้าหน้าที่รัฐโดยจะต้องปรากฏว่าเจ้าหน้าที่รัฐต้องดำเนินการแจ้งถึงข้อเท็จจริงและข้อกล่าวหาให้แก่ผู้ต้องหาทราบและเข้าใจข้อหาที่ตนถูกกล่าวหาได้เป็นอย่างดี การแจ้งถึงสิทธิที่ผู้ต้องหาพึงได้รับตามมาตรฐานสากล เช่น สิทธิที่จะไม่ให้การเป็นปฏิปักษ์กับตนเอง การแจ้งถึงสิทธิในการมีทนายความ และที่สำคัญเจ้าหน้าที่รัฐจะต้องไม่ดำเนินแสวงหาพยานหลักฐานโดยวิธีการที่ผิดกฎหมายกล่าวคือ จะต้องไม่มีการจูงใจ ให้คำมั่นสัญญา ขู่เข็ญ หลอกลวง ทรมาน หรือกระทำการโดยมิชอบประการใดๆ ต่อตัวผู้ต้องหาหรือบุคคลที่ต้องตกอยู่ในกระบวนการยุติธรรมทางอาญาดังกล่าว ดังนี้ เพื่อให้การสอบสวนสามารถถูกตรวจสอบได้อย่างโปร่งใสและสามารถอำนวยความสะดวกแก่ศาลในการค้นหาความจริงในคดีอาญาเพื่อนำผู้กระทำความผิดที่แท้จริงมาลงโทษในท้ายที่สุด จึงเห็นควรให้นำการบันทึกภาพและเสียงด้วยอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์เข้ามามีบทบาทในกระบวนการสอบสวน โดยภาพและเสียงจะสามารถปรากฏอากัปกิริยา ท่าทาง ลักษณะทางกายภาพของผู้ถูกสอบสวนได้ดีที่สุดและสามารถบ่งบอกได้ว่าเจ้าหน้าที่รัฐให้สิทธิแก่ผู้ต้องหาในการดำเนินคดีอย่างเต็มที่แล้วหรือไม่เพียงใด โดยเห็นควรกำหนดให้การบันทึกภาพและเสียงด้วยอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ถูกกำหนดลงในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาอันเป็นกฎหมายหลักในการดำเนินคดีอาญา โดยกำหนดประเภทคดีอาญาให้เหมาะสมและสอดคล้องกับสภาพปัญหาของสังคมไทยในปัจจุบัน ซึ่งการบันทึกภาพและเสียงด้วยอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์นั้นจะสามารถทำให้กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาหรือการดำเนินคดีอาญานั้นบรรลุวัตถุประสงค์ทั้งสองประการโดยสามารถคุ้มครองประโยชน์สาธารณะในการนำตัวผู้กระทำความผิดมาลงโทษและในขณะเดียวกันก็สามารถคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของประชาชนควบคู่กันไปได้อย่างแท้จริง