Ankersmidplein 2

<p>In opdracht van Kantoren Zaanstad v.o.f. heeft ADC ArcheoProjecten een bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Ankersmidplein 2 in Zaandam (gemeente Zaanstad). In het plangebied zal een uitbreiding van het aanwezige kantoorgebouw gerealiseerd worden. Het onderzoek was noodzakelijk om te bepalen of bij de voorgenomen activiteiten de kans bestaat dat archeologische resten in de ondergrond worden aangetast.eHet plangebied bevindt zich in de randzone van de 17en 18 -eeuwse bewoning van Zaandam. Verschillende onderzoeken hebben de aanwezigheid van resten die gerelateerd kunnen worden aan bewoning en industriële activiteit aangetoond. Deze bestaan uit kuilen met huishoudelijk en industrieel afval, houten constructies en funderingsresten van gebouwen. Gezien de ligging aan De Vaart moet tevens rekening worden gehouden met de aanwezigheid van pakketten afvalstort en resten van beschoeiingen.In het plangebied kunnen uiteenlopende artefacten verwacht worden, met name aardewerkvondsten en in mindere mate metaalvondsten, glas en steen (bouwmateriaal). Zelfs walvisbotten kunnen gevonden worden.De meeste typen archeologische resten (bot, houtskool, aardwerk, metaal) zullen door de natte en zuurstofloze condities goed geconserveerd zijn. Hierbij moet worden opgemerkt dat archeologische resten vooral uit de Nieuwe tijd zullen dateren. Middeleeuwse en pre-middeleeuwse resten hebben als gevolg van de vele activiteiten door de eeuwen heen, die gepaard gingen verstoring van het oorspronkelijke veenoppervlak een fragmentarisch karakter. Tevens moet als gevolg van de bouw van de huidige kantoortoren en inrichting van het aangrenzende gebied als parkeerterrein en plein, aanleg ondergrondse infrastructuur en uitgevoerde bodemsanering rekening houden met (sterk) verstoorde bodemopbouw.Uit het booronderzoek is gebleken dat de natuurlijke ondergrond ter plaatse hoofdzakelijk bestaat uit zeggerietveen (Hollandveen Laagpakket binnen de Nieuwkoop Formatie). Verder is gebleken dat de diepte vanaf waar het onverstoorde veen aangetroffen is sterk varieert, van 180 tot 270 cm -mv. In de boringen 3, 6, 10 en 13 is zelfs op 270 cm -mv nog geen veen aangetroffen. Hieruit blijkt dat de top van het veen in het plangebied is afgegraven. Hoewel ook rekening moet worden gehouden met klink, gaat het vermoedelijk om meer dan meter. Een aanwijzing hiervoor vormt de afwezigheid van slootvullingen, die op basis van historisch kaartmateriaal wel te verwachten waren. Archeologische sporen kunnen daarom vrijwel uitgesloten worden. Bekend is dat ongestoorde vindplaatsen buiten de oevers van de Zaan zich in de bovenste meter van het veen bevinden.De bovenste 20 tot 100 cm bestaat uit omgewerkt veen. Het vondstmateriaal bestaat uit bouwmateriaal,industriële restproducten (sintels en slakken) en aardewerk dat uit de periode zeer laat 17e eeuw - vroeg ste 20e eeuw dateert. Oudere resten zijn in theorie mogelijk, maar vanwege de verschillende activiteiten die door de eeuwen heen hebben plaats gevonden, is de kans hierop gering. Gezien de relatief geringe hoeveelheid vondstmateriaal is er geen sprake van afvallagen, zoals die elders langs De Vaart zijn aangetroffen. Vermoedelijk is het materiaal met de voorbereidingen van de bouw van de Saentower in het veen gedrukt, bijvoorbeeld tijdens heen en weer rijden met zware machines. Hooguit kan hete vondstmateriaal gerelateerd worden aan de 17en 18 -eeuwse uitbreidingsfase van Zaandam, hoewel niet uitgesloten kan worden dat het elders van het bouwterrein afkomstig is.Het bovenliggende zandpakket hangt samen met de huidige functie van het plangebied (plein en parkeerterrein) en wordt beschouwd als een recente ophoging. In de jaren ’70 werd begonnen met de bouw van de kantoortoren (Saen tower) en het ligt voor de hand dat het pakket in deze periode is opgebracht. Op verschillende plaatsen werd gestuit op ondoordringbaar materiaal. Het kan hierbij gaan om een ondergrondse constructie of om een concentratie puin. Op enkele plaatsen is het zandpakket zeer dik (meer dan 270-300 cm). Mogelijk is hierbij als gevolg van bodemverontreiniging een deel van het veenpakket afgegraven. Vast staat dat dit in het noordoostelijk deel van het plangebied wel het geval is.ADC ArcheoProjecten adviseert om in het plangebied geen aanvullend archeologisch onderzoek uit te voeren. Wat betreft de archeologie is er geen belemmering om het terrein vrij te geven voor de voorgenomen ontwikkeling. Het is echter niet volledig uit te sluiten dat binnen het onderzochte gebied toch nog archeologische resten voorkomen. Het verdient daarom aanbeveling om de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht archeologische vondsten te melden bij het bevoegde overheid, zoals aangegeven in de Monumentenwet.Over deze aanbevelingen dient contact te worden opgenomen met de archeoloog van de gemeente Zaanstad, dhr. P. Kleij.</p>