การนำพระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. 2562 ไปปฏิบัติ: กรณีศึกษาอำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี

ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างเป็นจัดเก็บรายได้แบบใหม่ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ที่เก็บจากการใช้ประโยชน์ในทรัพย์สินประเภทที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง การศึกษานี้ มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษากระบวนการนำพระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. 2562 ไปปฏิบัติ 2) เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จหรือล้มเหลวในการนำพระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. 2562 ไปปฏิบัติ ในอำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี และ 3) เพื่อศึกษาผลของการนำพระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. 2562 ไปปฏิบัติ ในอำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี โดยใช้วิธีการศึกษาเชิงคุณภาพ การวิจัยเอกสาร และการวิจัยภาคสนามในกลุ่มตัวอย่างผู้เกี่ยวข้องในการนำนโยบายไปปฏิบัติ ผลการศึกษาพบว่า ระดับนโยบาย มีกรมส่งเสริมการปกครองส่วนท้องถิ่นเป็นหน่วยงานส่วนกลางทำหน้าที่แปลงสาระของพระราชบัญญัติฯ เป็นขั้นตอนการปฏิบัติภายในขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นซึ่งเป็นหน่วยปฏิบัติในการจัดเก็บ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นยอมรับสาระสำคัญและขั้นตอนการปฏิบัติดังกล่าวภายใต้การกำกับควบคุมของกรมส่งเสริมการปกครองส่วนท้องถิ่น เพื่อให้ทิศทางการปฏิบัติและเป้าหมายร่วมตามพระราชบัญญัติกำหนด ระดับปฏิบัติการ จากกรณีศึกษา องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีรับนโยบายไปปฏิบัติให้เป็นรูปธรรมโดยการเปลี่ยนแปลงสมรรถนะภายในหน่วยงาน 5 ด้าน ประกอบด้วย สมรรถนะหลัก ด้านโครงสร้าง และด้านบุคลากร ซึ่งเป็นกลุ่มผู้ปฏิบัตินโยบาย และสมรรถนะสนับสนุน ด้านงบประมาณ ด้านสถานที่และด้านวัสดุ/อุปกรณ์ ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานของสมรรถนะหลัก ผลการนำนโยบายไปปฏิบัติ ด้านรายได้ พบว่า ประมาณรายได้ที่ต้องจัดเก็บกับรายได้รับจริงไม่เป็นในทิศทางเดียวกัน เนื่องจากผลกระทบของสถานการณ์การแพร่ะระบาดของโควิด-19 ด้านเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดิน พบว่า พื้นที่มีสร้างมูลค่าของกิจกรรมทางเศรษฐกิจและสังคม ภาษีที่ต้องเสียมีมูลค่าสูงจนกระทบรายได้ของประชาชน ผู้เสียภาษีจึงให้ความสนใจเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินหรือกระจายการถือครองทรัพย์สินไปสู่บุคคลที่สาม ในขณะที่พื้นที่เพื่อการเกษตรและเพื่อการอยู่อาศัย ภาษีที่ต้องเสียมูลค่าน้อย ไม่ได้กระทบต่อชีวิตประจำวัน ประชาชนจึงคงลักษณะการใช้ประโยชน์ที่ดินและวิถีชีวิตประจำวันแบบเดิม นอกจากนี้ ขั้นตอนการดำเนินการขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นพบปัญหาขั้นตอนการสำรวจที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง,ขั้นตอนประเมินภาษีและการชำระภาษี โดยปัญหาความสำเร็จและความล้มเหลวในการขั้นตอนการดำเนินการ มีปัจจัยที่เกี่ยวข้อง ดังนี้ ปัจจัยที่ 1 ขั้นตอนระดับนโยบาย ปัญหาในขั้นตอนการสำรวจที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง ปัจจัยที่ 2 สมรรถนะของหน่วยงาน ปัญหาด้านโครงสร้างและด้านบุคลากรที่ไม่สัมพันธ์กับปริมาณงาน ปัจจัยที่ 3 บริบทแวดล้อม ปัญหาจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโควิด-19 และผู้เสียภาษี จึงนำมาสู่ข้อเสนอแนะเชิงปฏิบัติการ ระดับนโยบาย กรมส่งเสริมการปกครองส่วนท้องถิ่นเป็นผู้ดำเนินการแก้ไขปัญหาข้อกฎหมาย ทำบันทึกความตกลง (MOU) ระหว่างหน่วยงานสนับสนุนเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการปฏิบัติ และระดับปฏิบัติการ เป็นการถอดบทเรียนขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในพื้นที่อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี เพื่อเป็นแนวทางในการจัดเก็บ