กลอคูตู: ระบบตรวจวัดลานสายตาด้วยเทคโนโลยีจำลองโลกเสมือน

โรคต้อหินเป็นโรคทางจักษุที่มีความสำคัญเป็นอย่างมากและเป็นสาเหตุของการสูญเสียการมองเห็นอย่างถาวรรองจากโรคต้อกระจก ในระยะแรกผู้ป่วยมักจะไม่รู้สึกตัวจนกระทั่งเริ่มสูญเสียการมองเห็นไปบางส่วนแล้ว นอกจากนี้ปัญหาการคาดแคลนจักษุแพทย์ในประเทศไทยและการกระจุกตัวของจักษุแพทย์ในพื้นที่จังหวัดกรุงเทพมหานครหรือเมืองใหญ่ในต่างจังหวัด ส่งผลให้ผู้ป่วยไม่ได้รับการรักษาและตรวจคัดกรองอย่างทันท่วงที ด้วยเหตุนี้ ผู้วิจัยจึงพัฒนาชุดทดสอบกลอคูตู (GlauCUTU) ซึ่งเป็นอุปกรณ์ทดสอบลานสายตาที่ใช้เทคโนโลยีจำลองโลกเสมือน (Virtual Reality:VR) สำหรับคัดกรองโรคต้อหิน โดยอาศัยหลักการเพิ่มขึ้นของค่าความไวแสง (light sensitivity) ของจุดทดสอบร่วมกับระยะเวลาจนกระทั้งรับรู้ (Time Until Perceived: TUP) เพื่อตรวจหาความผิดปกติทางการมองเห็น ซึ่งแตกต่างจากอุปกรณ์วิเคราะห์ลานสายตาฮัมฟรีย์ (Humphrey Field Analyzer: HFA) ที่ใช้วิธีการแบ่งขอบ (bracketing method) ซึ่งเป็นวิธีมาตรฐานทางคลินิก อย่างไรก็ตามเนื่องจากวิธีการทดสอบที่แตกต่างกันทำให้ไม่สามารถเปรียบเทียบผลการทดสอบระหว่าง GlauCUTU และ HFA อย่างตรงไปตรงมาได้ ผู้วิจัยจึงพัฒนาขั้นตอนวิธีสำหรับทำนายค่าความไวพื้นที่การมองเห็นสำหรับอุปกรณ์ GlauCUTU โดยใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ด้วยการเรียนรู้ด้วยเครื่อง (machine learning: ML) และการเรียนรู้เชิงลึก (deep learning: DL) ในงานวิจัยชิ้นนี้รับอาสาสมัคร 4 ประเภท ได้แก่ อาสาสมัครกลุ่มควบคุม กลุ่มที่เป็นต้อหินระยะแรก กลุ่มที่เป็นต้อหินระดับปานกลาง และกลุ่มที่เป็นต้อหินระดับรุนแรง ผลการทดสอบเปรียบเทียบพหุคูณ (multiple comparison) โดยใช้ความแปรปรวนสองทาง (two-way analysis of variance: two-way ANOVA) ของค่าดัชนีลานสายตา (Visual Field Index: VFI) ที่คำนวณจากความไวแสงพบว่าไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติระหว่างผลการแปลงค่าความไวพื้นที่การมองเห็นด้วยการเรียนรู้ด้วยเครื่อง (GlauCUTU-ML) และ HFA (p=0.073) ในขณะที่การแปลงค่าความไวพื้นที่การมองเห็นด้วยการเรียนรู้เชิงลึก (GlauCUTU-DL) พบความแตกต่างในกลุ่มต้อหินระยะรุ่นแรง (p<0.05) นอกจากนี้ค่าความไวแสงบนลานสายตาระหว่างอุปกรณ์ GlauCUTU-ML, GlauCUTU-DL และ HFA ยังมีความคล้ายคลึงกัน โดยมีความเห็นตรงกันระหว่างจักษุแพทย์อย่างน้อย 2 ใน 3 เสียงเฉลี่ยเท่ากับร้อยละ 83 จากผลลัพธ์ที่กล่าวมาข้างต้นแสดงให้เห็นว่า อุปกรณ์ GlauCUTU สามารถใช้ในการคัดกรองโรคต้อหินที่มีผลลัพธ์ทัดเทียมกับอุปกรณ์มาตรฐาน HFA โดยที่มีราคาต้นทุนที่ต่ำกว่าและสามารถพกพาได้ นอกจากนี้ยังสามารถผลิตสำหรับจำหน่ายภายในประเทศไทยเพื่อช่วยลดความสูญเสียทางเศรษฐศาสตร์สำหรับประเทศได้อย่างมีนัยสำคัญ