Bureauonderzoek Alberdaweg te Marum, gemeente Westerkwartie

In september 2024 is in opdracht van Enexis Netbeheer B.V. door Antea Group een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor de Alberdaweg en omstreken te Marum, gemeente Westerkwartier. Aanleiding voor het onderzoek zijn de werkzaamheden aan laagspanningskabels. De geplande werkzaamheden beslaan een tracé van 5122 meter met een breedte van circa 50 cm en een diepte onder het maaiveld van circa 60 cm. Het zal voornamelijk gaan om het vervangen van reeds bestaande elektriciteitskabels, op een enkel punt zal een nieuwe kabel gelegd worden.

Bij de aanlegwerkzaamheden kunnen eventuele archeologische waarden worden verstoord. Het archeologisch onderzoek dient als onderbouwing voor de ruimtelijke procedure. Een bureauonderzoek is de eerste stap binnen de Archeologische Monumentenzorg (AMZ, zie bijlage 2). Voor het plangebied geldt een onderzoeksplicht conform het beleid van de gemeente Westerkwartier.

Uit het bureauonderzoek blijk dat in het onderzoeksgebied lange tijd menselijke activiteit is geweest. Het plangebied bevindt zich in een gebied waar het dekzand dicht onder het maaiveld ligt, en waar in de wijde omgeving puntvondsten zijn gedaan van vuurstenen artefacten uit het paleolithicum, mesolithicum en neolithicum. Daarnaast zijn er bewijzen dat Marum en omgeving vanaf de 7e eeuw na Chr. menselijke activiteit kende, hoewel deze vroege bewoning meer naar het noordwesten lag ten opzichte van het plangebied. Het plangebied bevindt zich in lijn met een oude weg met daarlangs verschillende steenhuizen en borgen die vanaf de 15e eeuw dateren. In het plangebied kunnen daarom zowel resten uit de steentijd als (vroege) middeleeuwen tot nieuwe tijd verwacht worden. Voor de periode tussen het neolithicum en de vroege middeleeuwen is de verwachting laag, omdat het gebied in deze periode overveend raakte en pas in de loop van de middeleeuwen ontgonnen werd. Tevens zijn er binnen het onderzoeksgebied nauwelijks resten uit deze periode aangetroffen.

Uit archeologische onderzoeken in de nabije omgeving blijkt dat het dekzand zich dicht onder de bouwvoor bevindt, op een diepte van 0,4 tot 0,9 m – mv. Geologische booronderzoeken in het plangebied laten zien dat het dekzand zich meteen onder het maaiveld zou bevinden, met een einddiepte van de Formatie van Boxtel, laagpakket van Wierden op een diepte van 0,80 m -mv tot 1,80 m -mv. Hieronder ligt de Formatie van Drenthe, laagpakket van Gieten. In het plangebied kan de bodem verstoord zijn door het bouwrijp maken van de grond voor de bouw van de huidige woonwijk, of door eerdere nieuwetijdse ontginningen of landbouwactiviteiten. De werkzaamheden bestaan uit het leggen van kabels en leidingen in een – op de meeste plekken - reeds bestaand kabelbed. Hoewel de bodem hier reeds verstoord is door het leggen van kabels kunnen archeologische sporen aan het licht komen in de profielen wanneer de sleuven breder gegraven worden dan de eerder gegraven sleuven.

Voor het plangebied adviseren we om de meeste graafwerkzaamheden plaats te laten vinden onder begeleiding van een archeoloog, dat wil zeggen een archeologische begeleiding onder het protocol proefsleuven (KNAprotocol 4003) te laten plaatsvinden. Intensieve begeleiding waarbij de ontgraving continue wordt begeleid door een archeoloog wordt geadviseerd op de stukken tracé die op de KLIC-melding niet in een bestaand kabelbed liggen. Voor het noordelijkste puntje van het tracé, wat op de verwachtingskaart buiten de middelhoge verwachting valt, wordt vrijgave geadviseerd. Extensieve begeleiding door middel van dagelijkse inspecties van de gegraven sleuven door een archeoloog wordt geadviseerd op de overige tracédelen.

Hoewel er een redelijke mate van bodemverstoring te verwachten is, is het mogelijk dat archeologische sporen uit zowel de steentijd (paleolithicum t/m neolithicum) en de middeleeuwen-nieuwe tijd nog in intacte vorm en in intacte bodems aanwezig zijn. Gezien de aard van de uit te voeren werkzaamheden en het uitgestrekte plangebied in een gebied met al veel kabels en leidingen wordt dit gezien als de meest passende manier om de bodemopbouw in het plangebied te onderzoeken.