Holten-De Liezen. Een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek

<p>Naar aanleiding van een woonuitbreidingsgebied heeft de Gemeente Rijssen-Holten aan Vestigia b.v. Archeologie & cultuurhistorie de opdracht verleend een archeologische vooronderzoek uit te voeren op het plangebied ‘De Liezen’, direct grenzend aan de zuidwestelijke grens van de bebouwde kom van het dorp Holten, gemeente Rijssen-Holten. Op dit plangebied zullen ca. 250 woningen gebouwd worden.<br>Het doel van het archeologisch vooronderzoek was het vaststellen of er archeologische en/of cultuurhistorische waarden op de plangebieden aanwezig zijn en, indien bevestigend, het bepalen van de waardestelling in termen van beleving, fysieke en inhoudelijke kwaliteit. Hierop wordt het advies inzake het vervolgtraject gebaseerd.</p><p>Het archeologisch onderzoek bestond uit een archeologische en een fysisch-geografische component en omvatte een bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek. Door middel van het bureauonderzoek zijn alle bekende archeologische en historische vondsten en vondstcomplexen in de directe omgeving van het plangebied gekarteerd. Eveneens is, via een literatuurstudie, een reconstructie gemaakt van de bodemopbouw en geomorfologie van het plangebied en de directe omgeving. Vervolgens zijn de verkregen resultaten van het bureauonderzoek getoetst via het inventariserend veldonderzoek, bestaande uit een inventariserend en controlerend booronderzoek, en een veldverkenning ter plaatse.</p><p>Het plangebied Holten ‘De Liezen’ ligt voor het grootste deel in een gebied dat op de IKAW-kaart gekenmerkt is door een lage verwachting op archeologische waarden. Alleen het oostelijke deel van het plangebied heeft een hoge verwachtingswaarde, gebaseerd op de aanwezigheid van esdekken. </p><p>Van het plangebied zelf ontbreken meldingen van archeologische waarden, maar wel zijn ze van de directe omgeving bekend: in de bebouwde kern van Holten en in het essenlandschap, dus ten noorden en noordoosten van het plangebied. Op het plangebied is houtskool in het onverstoorde, in het noordwestelijke deel van het plangebied gelegen, esdek aangetroffen. Omdat het oude oppervlak, gezien het ontbreken van een E/Bh-horizont, verploegd is, kan het houtskool als een archeologische indicator beschouwd worden. Dit geldt tevens voor het vuursteenmateriaal dat vanonder het esdek in het noordwestelijke deel van het plangebied opgeploegd kan zijn. </p><p>Zoals hierboven uiteengezet is, vormen de esdekken witte plekken op de archeologische kaart. In werkelijkheid blijken zij vaak de ‘archeologische reservaten van de zandgronden’ te zijn, omdat zij archeologische relicten van vóór de Middeleeuwen afdekken. Bovendien is de inhoudelijke en fysieke kwaliteit van de archeologische waarden bijzonder goed door de beschermende en conserverende werking van het humeuze esdek. Een aanvullend archeologisch onderzoek zal dus moeten uitsluiten dat er archeologische waarden verloren gaan. Uit een studie, specifiek gericht op de prospectie van esdekken, is gebleken dat door middel van extensief en intensief onderzoek via megaboringen alleen de aanwezigheid van nederzettingen uit de IJzertijd en de Romeinse tijd aangetoond kan worden. Deze methode voldoet dus niet om de aanwezigheid van waarden uit voorafgaande perioden, of van andere typen prehistorische vindplaatsen als bijvoorbeeld grafvelden, aan te tonen.</p><p>Derhalve adviseert Vestigia een aanvullend archeologisch onderzoek via proefsleuven op de onverstoorde delen van het esdek. Indien hierin archeologische waarden in de vorm van sporen en/of vondsten aangetroffen worden, kan het proefsleufonderzoek uitgebreid worden tot een definitieve opgraving.</p><p>Vestigia adviseert de gemeente Rijssen-Holten het vervolgtraject als volgt in te richten:<br>• het opstellen van een PvE en raming voor een IVO (Inventariserend veldonderzoek) door middel van proefsleuven, dat eventueel kan worden uitgebreid tot een definitief onderzoek;<br>• goedkeuring van dit PvE door de verantwoordelijke instanties in de gemeente Rijssen-Holten: de heer M. Dijkstra; <br>• aanbesteding van het uit te voeren onderzoek (IVO) in concurrentie aan, door het CvAK erkende, uitvoeringsbedrijven, bevoegd tot het doen van opgravingen.</p><p>Wat betreft het overige deel van het plangebied adviseert Vestigia b.v. Archeologie & cultuurhistorie geen nader archeologisch onderzoek en ziet geen bezwaar tegen de voortgang van de bouwplannen. Het verdient echter aanbeveling om de uitvoerder van eventueel grondwerk te wijzen op de plicht, zoals aangegeven staat in de Monumentenwet 1988, artikel 47, lid 1, om archeologische vondsten te melden bij het bevoegd gezag.</p>