Een archeologische begeleiding (protocol opgraven) op het Zaailand te Leeuwarden (F)

<p>In de zomers van 2008 en 2010 zijn werkzaamheden op het Zaailand en de Wirdumerdijk in het centrum van Leeuwarden archeologisch begeleid. Tijdens het onderzoek zijn resten aangetroffen van de Wirdumerbinnenpoort, een waterpoort, de Oude Heerengracht, bestrating en (kade)muren. Het onderzoek concentreerde zich op het in kaart brengen van de archeologische resten, waarbij het vondstmateriaal selectief werd verzameld. Leden van de Werkgroep Archeologie Aed Levwerd werd gelegenheid geboden om de afgevoerde stortgrond, voornamelijk die uit de gedempte Oude Heerengracht, te doorzoeken op vondstmateriaal.<br>Op basis van de analyse van de archeologische resten kunnen vier gebruiksfasen van het onderzoeksgebied worden onderscheiden. De eerste fase betreft de laatmiddeleeuwse situatie waarbij sprake is van de aanwezigheid van de Wirdumerpoort (bouw voltooid in 1494), een stadsgracht en een stadswal. Daaropvolgend werden kademuren aangelegd, een deel van de stadswal afgegraven en werd aansluitend op de Wirdumerpoort een waterpoort gebouwd. De stadsgracht werd een binnengracht, de ‘Oude Heerengracht’. Hierdoor ontstond het Wirdumerpoortcomplex dat bestond uit een binnenpoort, een buitenpoort en een waterpoort. De oorspronkelijke stadsgracht werd door de aanleg van de waterpoort versmald en de doorvaart door de waterpoort kon worden afgesloten met houten draaihekken. In deze fase werd tevens een riool met lozing op de gracht in of op de stadswal aangelegd. Dit riool raakte in een volgende fase buiten gebruik. De kademuren werden vervolgens aangepast en een deel van de stadswal werd bestraat.<br>Mogelijk kan dit in verband gebracht worden met de inmiddels ontstane ‘Beestenmarkt’ en een op een stadsplattegrond zichtbare mogelijke aanlegplaats aansluitend op de bestrating. De bestrating werd geflankeerd door twee keermuurtjes, waarvan een in een latere fase op de bestrating werd gezet. In 1822 werd de Wirdumerbuitenpoort afgebroken waarna de Wirdumerbinnenpoort en de waterpoort in 1835 volgden. De Oude Heerengracht werd gedempt en het gebied werd heringericht. De aangrenzende veemarkt werd uitgebreid en er werd een plantsoen aangelegd naar ontwerp van de tuinarchitect Roodbaard.</p>