Zuidzijde 166, Goudriaan (gemeente Molenlanden)

ADC ArcheoProjecten heeft in oktober en november 2023 een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek uitgevoerd op de locatie Zuidzijde 166 in Goudriaan, gemeente Molenlanden. Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde verwachting opgesteld. Het plangebied is gesitueerd in de Alblasserwaard, een komgebied dat zich tussen de Lek, de Merwede en de Noord uitstrekt. Wegens vernatting en grootschalige veenvorming die zich vanaf de Bronstijd voltrok, moet worden aangenomen dat de bewoningsmogelijkheden in het gebied zeer beperkt waren. Dit veranderde in de Late Middeleeuwen toen de natuurlijke afwatering verbeterde en als gevolg van de aanleg van dijken de kans op overstroming afnam. Uit historische informatie is bekend dat het gebied in de 12e-13e eeuw gefaseerd werd ontgonnen en dat de bewoning zich concentreerde langs ontginningsassen. Eén van deze ontginningsassen betreft de huidige Zuidzijde, die zich ter plaatse van de zuidelijke oever van de veenstroom de Goudriaan bevindt. Mogelijk heeft deze veenstroom een vergelijkbare ouderdom als de andere veenstromen in de Alblasserwaard die uit de IJzertijd dateren. Hoewel op grond hiervan de bewoningsgeschiedenis verder terug zou kunnen gaan dan de Late Middeleeuwen, lijkt dit op basis van tot nu toe bekende archeologische vondsten niet het geval te zijn geweest. Vanwege wateroverlast werden de erven opgehoogd en ontstond een reeks woonheuvels of huisterpen, zo ook langs Zuidzijde. Op grond van de hogere ligging en de aanwezigheid van bebouwing op oude kaarten is mogelijk ook in het plangebied sprake van een verhoogd erf en moet daarom rekening worden gehouden met opgebrachte kleilagen met vondstmateriaal en sporen van eerdere bebouwing. Eventuele resten zullen uit de 13e eeuw en later dateren. Onder de grondwaterspiegel kunnen organische en botanische resten redelijk tot goed geconserveerd zijn, daarboven matig tot slecht. Anorganische resten zullen in het algemeen redelijk tot goed geconserveerd zijn. Door bouw- en sloopactiviteiten in met name de 20e eeuw moet rekening worden gehouden met plaatselijke verstoringen van de bodem. Om deze verwachting te toetsen en aan te vullen is een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Hierbij is vastgesteld dat de ondergrond door een veenpakket (Hollandveen, Laagpakket van de Formatie van Nieuwkoop) wordt gevormd. Dit veen, dat bestaat uit zwak tot sterk kleiig bos- en rietveen, gaat op een diepte variërend van 120 tot 190 cm -mv (1,55 tot 2,35 m - NAP) over in een 95 tot 150 cm dik bewerkt en ten dele opgebracht pakket bestaande uit venige/humeuze klei met houtskool, baksteen en aardewerkmateriaal. Genoemd pakket wordt op een diepte variërend van 25 tot 50 cm (circa 0,60 tot 0,95 m -NAP) afgedekt door (sub)recent omgewerkte en/of opgebrachte lagen met een gezamenlijke dikte van 25 tot 40 cm. Hierop ligt plaatselijk verharding. Het bewerkte en ten dele opgebrachte kleipakket met antropogene insluitsels hangt samen met de ligging van het plangebied in de oude dorpskern van Goudriaan dat uit opgehoogde erven bestaat en wordt als archeologisch relevant beschouwd.