Bureauonderzoek drinkwatertransportleiding en pompstation Menweg Eexterveenschekanaal

In juni 2024 is in opdracht van N.V. Waterleidingbedrijf Groningen door Antea Group een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor de Menweg tussen Eexterveenschekanaal en Eexterveen (gemeente Aa en Hunze en gemeente Veendam). Aanleiding voor het onderzoek is de aanleg van een nieuwe waterleiding en pompstation. Bij de aanlegwerkzaamheden kunnen eventuele archeologische resten worden verstoord. Het archeologisch onderzoek dient als onderbouwing voor de ruimtelijke procedure. Een bureauonderzoek is de eerste stap binnen de Archeologische Monumentenzorg (AMZ, zie bijlage 2). Voor het plangebied geldt een onderzoeksplicht conform het beleid van de gemeente Aa en Hunze en Hunze. Het doel van het uitvoeren van een archeologisch bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Waar kunnen we wat verwachten? Voor het opstellen van een dergelijke verwachting wordt gebruik gemaakt van reeds bekende archeologische waarnemingen, historische kaarten, bodemkundige gegevens en informatie over de landschappelijke situatie. Een gespecificeerde verwachting gaat in op de mogelijke aanwezigheid, het karakter, de omvang, datering en eventuele (mate van) verstoring van archeologische waarden binnen het plangebied. Dit onderzoek is uitgevoerd conform de BRL 4000, protocol 4002 met daarin besloten de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA), versie 4.2. Voor de KNA-protocollen 4001 (PvE), 4002 (bureauonderzoek), 4003 (inventariserend veldonderzoek) en 4004 (opgraven) is Antea Group gecertificeerd conform de SIKB-BRL 4000 (Beoordelingsrichtlijn voor archeologie). Voor de delen van het plangebied (sleuven, in- en uittredepunten van HDD, werkstroken) die gelegen zijn in de zone met een (middel)hoge verwachting en waar ontgravingen dieper dan 0,3 m gepland zijn, adviseert Antea Group om hier een vervolgonderzoek uit te voeren. Dit vervolgonderzoek dient te bestaan uit een booronderzoek. De methode - een verkennend booronderzoek bestaande uit 6 boringen per hectare - is er niet primair op gericht om archeologische resten aan te treffen (hiervoor is de gehanteerde boordichtheid en –intensiteit te gering), maar is wel uitermate geschikt om:  1) de aard van bodemopbouw en;  2) de mate van intactheid van de oorspronkelijke bodemopbouw inclusief de archeologische sporendragende niveaus te bepalen. Voor het verkennende veldonderzoek worden de boringen verricht met een Edelmanboor met een diameter van 7 cm. De boringen worden doorgezet tot 0,3 m in de ongeroerde C-horizont (tot maximaal 0,3 m onder de beoogde verstoringsdiepte), zoveel mogelijk verspreid over het terrein, zodat een dekkend beeld van de ondergrond kan ontstaan. Wij adviseren, om indien (deels) intacte podzolbodems aangetroffen worden, het grid hier te verdichten. Zo kunnen de zones met een hoge verwachting (droge podzolbodems) beter worden afgeperkt van de zones met een lage verwachting (verstoring of niet ontwikkelde bodems). Bovenstaand advies wordt weergegeven in de advieskaart (bijlage 489150-advieskaart). Aangezien het precieze verloop van het tracé nog niet vast ligt, is in de advieskaart een algemeen advies gegeven, waarbij ook de werkstroken zijn meegenomen. Dit is een advies. Het nemen van een selectiebesluit is voorbehouden aan het bevoegd gezag, in deze de gemeenten Aa en Hunze en Veendam. Ook voor vrijgegeven (delen van) plangebieden bestaat altijd de mogelijkheid dat er tijdens graafwerkzaamheden toch losse sporen en vondsten worden aangetroffen. Het betreft dan vaak kleine sporen of resten die niet door middel van een booronderzoek kunnen worden opgespoord. Op grond van artikel 5.10 van de Erfgoedwet dient zo spoedig mogelijk melding te worden gemaakt van de vondst bij de Minister (de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed: telefoon 033-4217456). Een vondstmelding bij de gemeentelijk of provinciaal archeoloog kan ook.