Archeologisch onderzoek Rijndijk, Hazerswoude-Rijndijk, gemeente Alphen aan den Rijn

<p>In opdracht van de gemeente Alphen aan den Rijn heeft Sweco Nederland B.V. een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor een locatie aan de Rijndijk die loopt vanaf de Gemeneweg tot aan De Hoorn. Hier wordt een verbreding van het fietspad uitgevoerd van ca. 35 cm. De verbreding loopt richting het zuiden. De totale verstoring bedraagt ca. 1560 m2. Het tracé heeft een lengte van ca. 3,2 km. Voor deze ingrepen dient een omgevingsvergunning verleend te worden. </p><p>De voormalige gemeente Rijnwoude heeft in 2012 een archeologiebeleid opgesteld. Vervolgens is de gemeente Rijnwoude in 2014 samengevoegd met de gemeente Alphen aan den Rijn en is in 2017 het archeologiebeleid geactualiseerd. Volgens het bestemmingsplan Parapluplan Archeologie dat is opgesteld in 2019 heeft het volledige plangebied een dubbelbestemming waarde archeologie 3. Bij deze waarde is archeologisch onderzoek vereist bij een verstoring van meer dan 100 m2 en dieper dan 30 cm. Een klein deel van het westelijk deel van het plangebied loopt daarnaast door een rode zone die is aangemerkt als waarde archeologie 2. Hier zijn alle ingrepen vanaf 30 cm diepte onderzoeksplichtig. Volgens de online te raadplegen archeologische verwachtingskaart van de gemeente Alphen aan den Rijn ligt het plangebied in een zone met Waarde archeologie 3. Dit houdt in dat bij een verstoringsoppervlakte van 100 m2 of meer en bij een verstoring dieper dan 30 cm onder het maaiveld archeologisch onderzoek nodig is. Ook loopt dicht langs het plangebied de gestelde ligging van de Romeinse Limes. Aan het eind van het plangebied is het mogelijk dat het tracé de Limes doorkruist (Bijlage 2). </p><p>De bovenstaande vrijstellingsgrenzen worden door de voorgenomen ontwikkeling in het plangebied overschreden. (zie paragraaf 2.1.3, Bijlage 3). Conform het archeologiebeleid is archeologisch onderzoek nodig. </p><p>Op basis van de tijdens het bureauonderzoek verzamelde gegevens is een gespecificeerd verwachtingsmodel opgesteld. Op de afzettingen van de Oude Rijn is een lage verwachting op archeologie uit het Neolithicum t/m de IJzertijd gezien het meanderen van de rivier. Hierdoor zijn mogelijk oudere resten weggespoeld. Vanaf de Romeinse Tijd tot en met de Nieuwe Tijd is een hoge verwachting op archeologie Gezien de aanwezigheid van de Romeinse limes ten zuiden van het plangebied, en binnen het plangebied aan de oostzijde is de kans groot dat er binnen het plangebied archeologische resten aanwezig zijn uit de Romeinse tijd behorende bij de Romeinse weg, de limesweg, die zich ook volgens de gemeentelijke archeologische verwachtingskaart in deze zone bevindt. Rond deze limesweg bevonden zich vaak structuren zoals wachttorens of boerderijplaatsen, maar ook andere sporen van bewoning zoals begraafplaatsen. Afzettingen van de Oude Rijn met eventueel archeologische waarden worden verwacht onder een ophogingslaag van 0,6 tot 1,5 meter dikte. Deze is waarschijnlijk aangebracht als ophoging in de 17e of 18e eeuw. Het is mogelijk dat archeologische lagen worden afgedekt door een overstromingspakket. Uit de archeologische waarnemingen blijkt dat er onder het ophogingspakket variërend van 55 tot 150 cm onder maaiveld intacte (rest)geulafzettingen en oeverafzettingen aanwezig zijn. Er zijn echter nog maar weinig plekken in de directe omgeving van het plangebied waar onverstoorde archeologische vindplaatsen zijn aangetoond. </p><p>Op basis van de resultaten van het bureauonderzoek adviseert Sweco Nederland de open ontgravingen dieper dan 30 cm onder het maaiveld archeologisch te begeleiden op plaatsen waar de bodem naar verwachting nog intact is, in zover er nog geen bestaande kabels en leidingen aanwezig zijn op basis van de Klic. Dit geldt zowel voor de aanleg van het fietspad als voor het plaatsen van de bomen, als voor eventuele andere graafwerkzaamheden. </p><p>Dit advies is beoordeeld door de adviseur van de gemeente, de ODMH. Die heeft het volgende besloten: ‘De graafwerkzaamheden vinden plaats in en op het talud van de Rijndijk en zijn in het algemeen niet diep of worden op het hoogste deel van de dijk uitgevoerd. Eventueel aanwezige archeologische resten bevinden zich onder het talud en deze worden niet geraakt door de werkzaamheden. Een archeologisch veldonderzoek is dan ook niet nodig. De voorgenomen ingrepen kunnen dus uitgevoerd worden.</p>