ภาพตัวแทน "ป้อจายล้านนา" ในละครโทรทัศน์แนวย้อนยุค

การศึกษาเรื่อง “ภาพตัวแทน ‘ป้อจายล้านนา’ ในละครโทรทัศน์แนวย้อนยุค” เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาภาพตัวแทน “ป้อจายล้านนา” ในละครโทรทัศน์แนวย้อนยุค และศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างภาพตัวแทน “ป้อจายล้านนา” กับองค์ประกอบของการเล่าเรื่องในละครโทรทัศน์แนวย้อนยุค จากการวิเคราะห์ตัวบทของละครโทรทัศน์แนวย้อนยุค 4 เรื่อง ได้แก่ ราคนรา (2560) บ่วงบรรจถรณ์ (2560) เพลิงพรางเทียน (2562) และกลิ่นกาสะลอง (2562) ผลการศึกษาพบว่า ละครโทรทัศน์แนวย้อนยุคมีการประกอบสร้างภาพตัวแทนป้อจายล้านนา 8 ภาพแทน ได้แก่ 1) ผู้ที่เผชิญหน้ากับการเปลี่ยนแปลง 2) ผู้เป็นนักสู้และมีพลังเหนือธรรมชาติ 3) ผู้สืบสานวัฒนธรรม 4) ผู้ถูกปกครองด้วยอำนาจของชาวสยาม 5) ผู้มีอุดมคติด้านความรัก 6) ผู้มีความเข้มแข็ง อดทน และกล้าหาญ 7) ผู้ที่ขัดต่อความเป็นชายในอุดมคติ และ8) ผู้มีอคติต่อคนต่างแดน และมีความสัมพันธ์กับองค์ประกอบของการเล่าเรื่อง 3 องค์ประกอบ ได้แก่ โครงเรื่อง พบว่า มีการเริ่มต้นแบบตามลำดับเหตุการณ์และมักจบเรื่องด้วยความไม่สมหวัง อันเป็นผลมาจากอุดมการณ์ความคิดทางการเมือง อุดมคติในเรื่องของความรัก และความเชื่อ องค์ประกอบต่อมาแก่นเรื่อง เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับ “ความรัก” ที่มีเรื่องของการเมืองและความแค้นเข้ามาเกี่ยวข้อง และองค์ประกอบสุดท้ายฉากหรือช่วงเวลา/ ยุคสมัย พบ 3 ช่วง คือ ล้านนาเป็นประเทศราชของสยาม ช่วงการจัดการปกครองแบบมณฑลเทศาภิบาล และช่วงหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครองของประเทศไทย ซึ่งแสดงให้เห็นถึง “อำนาจ” ของชนชั้นกลางที่พยายามนำเสนอภาพความสำเร็จของรัฐไทยในการสร้างชาติให้มีความทันสมัย ทัดเทียมกับชาวตะวันตกควบคู่ไปกับการบอกเล่าเรื่องราวของล้านนาในอดีต