Replication Data for: Transect-rapport 5532: Utrecht, Achter de Dom 20-22-24, Achter Sint Pieter 23-25-27 Gemeente Utrecht (UT) Archeologisch bureauonderzoek (BO)

Het plangebied ligt in een beschermd terrein van zeer hoge archeologische waarde. De bescherming van het monumentterrein richt zich op de aanwezigheid van een Romeinse legerplaats (castellum) met inheemse kampdorpen (vicus) aan twee zijden daarvan, en resten van (Vroeg-) Middeleeuwse kerkgebouwen en keizerlijke en bisschoppelijke residentiegebouwen. Uit het bureauonderzoek blijkt dat het plangebied zelf direct ten oosten van de Romeinse castellum-muur lag, dus buiten het binnenterrein van het castellum. Aan de westkant van het plangebied lag de buitengracht van het castellum (bijlage 14). Ook wordt een Romeinse weg (Via Principalis) in het noordoosten van het plangebied verwacht. Het plangebied maakt deel uit van de Romeinse vicus. Mogelijk is in het noordoosten van het plangebied een Romeins badhuis aanwezig geweest. Aan het begin van de 7e eeuw is er een kerk gesticht binnen de muren van het Romeinse fort. Van hieruit groeide het kerkelijk en bestuurlijk centrum en ontstond een burcht. Rond 1200 is het Domcomplex uitgebreid, waarbij ook de gracht is verplaatst. Daardoor kwam de Middeleeuwse burchtgracht in het zuidoosten van het plangebied te liggen. Daarmee kwam het plangebied ook binnen de immuniteit van de Dom te liggen (juridisch zelfstandig gebied, waarbinnen alleen regels van de kerken het kapittel golden en niet de normale burgerlijke rechtsregels). Al vanaf 1200 na Chr. zijn claustrale huizen in het plangebied aanwezig (huizen binnen het terrein rondom de kerk, waar monniken in woonden). Ook aan de oostkant van het plangebied (Achter Sint Pieter) stonden rond 1300 huizen, die later gesloopt zijn. De claustrale huizen zijn rond 1529 verplaatst en aan elkaar gegroeid. In 1650 hebben bijna alle huizen al weer plaats gemaakt voor andere huizen in het plangebied. Hiervan is thans aan de bovengrond alleen nog de Achter de Dom 20 aanwezig, uit de 14e eeuw. De rest van de claustrale huizen is bovengronds al gesloopt.