พิธีสารเพื่อการต่อต้านการลักลอบขนผู้โยกย้ายถิ่นฐานทางบก ทางทะเลและทางอากาศ เพิ่มเติมอนุสัญญาสหประชาชาติเพื่อต่อต้านอาชญากรรมข้ามชาติที่จัดตั้งในลักษณะองค์กร ค.ศ. 2000 และปัญหากฎหมาย

การศึกษาครั้งนี้มุ่งศึกษาเกี่ยวกับพิธีสารเพื่อการต่อต้านการลักลอบขนผู้โยกย้ายถิ่นฐานทางบก ทางทะเล และทางอากาศ ซึ่งพบว่าพิธีสารดังกล่าวมีปัญหาทางกฎหมายจริงต่อการนำไปปรับใช้ในแต่ละรัฐภาคี จึงเป็นเหตุผลที่ต้องหาแนวทางในการปรับปรุงแก้ไขพิธีสารนี้ให้มีความเป็นสากลพร้อมทั้งให้แนวทางในการอนุวัติการกฎหมายภายในประเทศไม่ว่าจะเป็นการตรากฎหมาย หรือปรับแก้กฎหมายภายในประเทศเพื่อให้สอดคล้อง และรองรับกับพันธกรณีตามพิธีสาร โดยการศึกษานี้เป็นงานวิจัยซึ่งค้นคว้าจากฐานข้อมูลทั้งใน และต่างประเทศ ไม่ว่าจะเป็นหนังสือ และบทความต่าง ๆ เพื่อนำข้อมูลมาวิเคราะห์จากการศึกษาพบว่าสถานการณ์ของการลักลอบขนผู้โยกย้ายถิ่นฐานยังคงมีแนวโน้มที่สูงขึ้น โดยการกระทำความผิดมีลักษณะเป็นองค์กรอาชญากรรมข้ามชาติที่มีความเชื่อมโยงกันทั่วโลก ซึ่งมีความรุนแรงต่อผู้ถูกกระทำการลักลอบขนผู้โยกย้ายถิ่นฐาน จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องตรวจสอบพิธีสารเพื่อแก้ไขปัญหาการลักลอบขนผู้โยกย้ายถิ่นฐานให้ลดน้อยลง ซึ่งพบว่าพิธีสารนี้เองมีปัญหาทางกฎหมายไม่ว่าจะเป็นปัญหาเรื่องของตัวบทบัญญัติ เช่น การกำหนดคำนิยามของการลักลอบขนผู้โยกย้ายถิ่นฐาน โดยในพิธีสารมีการใช้ถ้อยคำที่ทำให้บทบัญญัตินั้นมีความคลุมเครือจำเป็นต้องอาศัยการตีความจนเกิดความเหลื่อมล้ำระหว่างรัฐภาคี นอกจากนี้ยังพบปัญหาในทางปฏิบัติ เช่น เรื่องมาตรการป้องกัน และมาตรการความร่วมมือ เรื่องการคุ้มครอง และช่วยเหลือผู้เสียหาย และเรื่องการปรับใช้พิธีสาร สำหรับกรณีประเทศไทยนั้นได้ร่วมลงนามในพิธีสารนี้ก็จริงแต่ยังมิได้มีการให้สัตยาบัน จึงมีความจำเป็นต้องตรวจสอบ และแก้ไขปัญหากฎหมายภายในประเทศ เช่น เรื่องการปรับใช้กฎหมายภายในประเทศให้สอดคล้องกับพิธีสาร ทั้งนี้ในปัจจุบันประเทศไทยได้มีร่างพระราชบัญญัติป้องกัน และปราบปรามการลักลอบขนผู้โยกย้ายถิ่นฐาน พ.ศ....ซึ่งยังคงอยู่ในขั้นตอนการพิจารณาความเห็นจากหลายฝ่าย จึงยังไม่มีผลบังคับทางกฎหมาย อย่างไรก็ตามการศึกษานี้ได้ทำการเปรียบเทียบกฎหมายเพื่อหาแนวทางในการปรับปรุง หรือแก้ไขกฎหมายจากทั้งร่างพระราชบัญญัติป้องกัน และปราบปรามการลักลอบขนผู้โยกย้ายถิ่นฐาน พ.ศ.... และพระราชบัญญัติตรวจคนเข้าเมือง พ.ศ.2522 ซึ่งปัจจุบันประเทศไทยยังคงใช้พระราชบัญญัติตรวจคนเข้าเมือง พ.ศ.2522 ในการพิจารณาคดีความผิด ทั้งนี้ผู้เขียนจึงได้เสนอแนวทางในการปรับปรุงแก้ไขกฎหมายแต่ละฉบับให้สมบูรณ์ที่สุด พร้อมทั้งเลือกกฎหมายที่จะใช้ปรับปรุงแก้ไขให้เป็นกฎหมายภายในประเทศเพื่ออนุวัติการกฎหมายให้สอดคล้องกับพิธีสาร