Archeologische begeleiding locatie Stedspôle te Workum, gemeente Súdwest-Fryslân

<p>Aanleiding tot de hier beschreven archeologische begeleiding onder protocol proefsleuven en opgraven is de aanleg van een insteekhaven door De Boer en De Groot Civiele Werken voor de onderzochte percelen achter het Súd te Workum, plangebied Stedspôle. Omdat deze plannen met bodemverstorende ingrepen gepaard gaan, was een archeologische begeleiding noodzakelijk. Dit onderzoek is uitgevoerd conform de Monumentenwet van 1988. De Boer en De Groot Civiele Werken heeft MUG Ingenieursbureau b.v., afdeling Archeologie, opdracht gegeven het onderzoek uit te voeren. </p><p>Het onderzoek is uitgevoerd conform de eisen van de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA), versie 3.3, en de richtlijnen uit het Programma van Eisen en van de gemeente Súdwest-Fryslân, die zijn gebaseerd op de Friese Archeologische Monumentenkaart Extra (FAMKE). </p><p>De archeologische begeleiding heeft plaatsgevonden op een terrein nabij het oude centrum van Workum. Uit het onderzoek blijkt dat het terrein niet of nauwelijks bebouwd is geweest. Een aanwijzing voor de vroegste bewoning van Workum betreft een losse vondst van een scherf ijzertijdaardewerk in de oude bouwvoor op het onderzoeksterrein. Ook is op het onderzoeksgebied laatmiddeleeuws aardewerk gevonden. Deze aardewerkvondsten kunnen op het onderzoeksgebied terecht gekomen zijn bij de aanvoer van mest en/of grond, mogelijk uit het oude centrum van Workum.</p><p>Een natuurlijke kreek of geul die het onderzoeksgebied doorsnijdt moet in de (late) middeleeuwen een open verbinding met zee hebben gehad, getuige het voorkomen van schelpen die gedateerd zijn in de 14e eeuw. Deze schelpen zijn op de bodem van de geul gevonden en komen alleen voor in een brak- tot zoutwatermilieu. In de 17e eeuw lijkt de geul definitief verland te zijn, mogelijk na een periode van overstromingen waarin in de geulbedding en omgeving een halve meter dikke laag klei werd afgezet. Hierna werd het gebied gebruikt als akker- en/ of grasland en, in de 18e eeuw, als ambachtszone (baksteenfabricage). Mogelijk heeft het onderzoeksgebied in de 16e en 17e eeuw tevens als op- en overslag van landbouwproducten als graan gediend, waarbij een sloot langs de westzijde van het terrein als aan- en afvoerroute fungeerde. </p><p>In de 18e eeuw was het terrein gedurende een periode intensief in gebruik. Er stond een steenbakkerij en er werden grote kuilen gegraven waar afval van de baksteen- en dakpanproductie in werd gedumpt. Op basis van in en rond de oven gevonden aardewerk en andere vondsten dateert deze uit de 18e eeuw. De aanwezigheid van de met puin gevulde kuilen en ovenrestanten kan een reden zijn geweest dat het perceel na de 18e eeuw niet geschikt meer was voor akkerbouw.</p>