Bergeijk De Paal Nieuw onderzoek naar een oud unrnenveld: Waarderend proefsleuvenonderzoek rijksmonument Bergeijk

Het waarderend proefsleuvenonderzoek op het archeologisch rijksmonument de Paal te Bergeijk was gericht op het verzamelen van aanvullende gegevens over het reeds door de ROB onderzochte urnenveld uit de vroege ijzertijd. De aanleiding voor het onderzoek was het planvoornemen van Monumentenwacht Noord‐Brabant en Provincie Noord‐Brabant om het archeologisch monument beter beleefbaar te maken door middel van consolidatie/restauratie. Speerpunten van het onderzoek waren dan ook het lokaliseren van ROBopgravingsput en het vaststellen van de mate van spoorafwerking tijdens zijn onderzoek, zodat een plan gemaakt kan worden voor consolidatie/restauratie. Het midden‐bronstijd nederzettingscomplex lag buiten de scope van het onderzoek.Bij het onderzoek is voldoende informatie verzameld om de oude opgravingsputten de positioneren en om eventueel een deel van het urnenveld ter plekke te reconstrueren. De activiteiten voor de aanleg van het bos hebben, vooral ten noorden van het bospad, geresulteerd in een verstoring van het bodemprofiel waardoor de aangetroffen sporen van kringgreppels alleen nog bestaan uit de onderkant van het spoor of de bodemvorming onder het spoor. Ten zuiden van het bospad is de verstoring minder en is op verschillende plekken de opgravingsput van het ROB‐onderzoek teruggevonden. Van de door Modderman in kaart gebrachte grafheuvels zijn heuvels V en VI onderzocht. Bij heuvel V is vastgesteld dat de destijds gedocumenteerde profielen nog min of meer intact zijn. De grafheuvel is sindsdien vermoedelijk niet veel meer verstoord. Bij heuvel VI kon op basis van het profiel en vlakwaarnemingen geen eenduidig bewijs geleverd worden dat het hier daadwerkelijk om een grafheuvel gaat. Het is echter wel aannemelijk.Om beter inzicht te krijgen in de dateringsrange van het grafveld zijn in totaal vijf 14C‐dateringen gedaan. Twee daarvan zijn afkomstig van het oud oppervlak onder heuvel V en leverden een datering op die uitkomt aan het eind van de late bronstijd (9de eeuw v.Chr). Vermoedelijk is heuvel V dus aangelegd aan het einde van de late bronstijd of begin van de vroege ijzertijd. Daarnaast zijn drie kringgreppels uit werkput 10 gedateerd. Dit leverde dateringen in de late bronstijd (kringgreppel 5) en vroege ijzertijd op (kringgreppels 4 en 6).Aanvullend onderzoek naar het pollen uit de plaggen uit het heuvellichaam van en het oud oppervlak onder grafheuvel V heeft een beeld opgeleverd van het landschap rond Bergeijk. Het landschap bestond uit een afwisseling van droge en natte plekken. De vegetatie van droge gronden bestond uit bossen met onder andere eik, beuk, iep, beuk, haagbeuk, linde en hazelaar, met daarnaast open gebieden met grasland, heide, graasland en akkers. De natte gebieden werden ingenomen door elzen.De directe omgeving van de grafheuvel was vóór de aanleg al voornamelijk een open plek bestaande uit heide met daarin de plant zandblauwtje als kensoort voor verstoorde terreinen: op enkele honderden meters afstand van de heuvel bevond zich de bosrand. De plaggen van de grafheuvel zijn in de omgeving van het grafveld gestoken in het heideveld, dat al een verstoord karakter kende door invloed van de mens op het landschap door afplaggen, begrazing door vee en/of het verbouwen van cultuurgewassen. De aanwezige percentages van pollen van beuk en haagbeuk tenslotte geven een voorzichtige datering in de (vroege) ijzertijd. Uit grafheuvels rondom Bergeijk zijn verschillende pollenspectra gepubliceerd. Deze dateren uit het laat‐neolithicum en de midden‐bronstijd en laten een duidelijk andere vegetatie zien. Pollenspectra uit ijzertijd grafheuvels in de ruimere omgeving (Knegsel en Steensel) laten een vergelijkbaar beeld met dat uit heuvel V zien en wijzen op een vergelijkbare datering.