Transect-rapport 1792: Archeologisch Bureauonderzoek. Utrecht, Noordelijke Randweg, Gemeente Utrecht (UT)

<p>In juli 2018 is een archeologisch vooronderzoek uitgevoerd in het projectgebied Noordelijke Randweg in het noorden van Utrecht (gemeente Utrecht). De aanleiding voor het onderzoek vormt het opstellen van een bestemmingsplan ten behoeve van de realisatie van een ontsluitingsweg langs de noordrand van de stad. Bij de voorgenomen werkzaamheden zal grondverzet plaatsvinden, waardoor de oorspronkelijke bodem - en hiermee eventueel aanwezige archeologische resten in het gebied - kunnen worden verstoord. Gezien de omvang van de werkzaamheden is op grond van het gemeentelijk beleid een archeologievergunning nodig. Deze vergunning kan alleen worden aangevraagd, wanneer archeologisch onderzoek is uitgevoerd waarbij sprake is van een waardestelling van het terrein. Het plangebied is zodoende onderzoeksplichtig. Dit rapport beschrijft de resultaten van het archeologisch bureauonderzoek, de eerste stap in het archeologisch onderzoeksproces. Het behandelt de archeologische achtergronden en verwachtingen van het gebied en geeft een eerste inzicht in de effecten op eventueel aanwezige waarden als gevolg van de toekomstige ontwikkeling. Op basis van het archeologisch bureauonderzoek zijn de volgende conclusies te trekken: · Het plangebied bevindt zich in een dekzandgebied, waarbinnen dekzandruggen, welvingen en vlaktes te onderscheiden zijn. Dit dekzandlandschap ligt vermoedelijk begraven onder veen, dat zich als gevolg van de vernatting sinds de Bronstijd heeft kunnen vormen. Ook is rivierklei in het gebied aanwezig, dat vermoedelijk sinds de IJzertijd in het gebied tijdens overstromingen vanuit de Vecht/Oud-Aa is afgezet. · Het plangebied maakt deel uit van de eerste fase van de Oostvechtse ontginningen. Deze vond plaats in de periode tussen 1100 en 1300. De Gageldijk, deels ten noorden, deels in het plangebied vormde tijdens deze fase de achterkade. In de tweede fase van ontginning vormde de Gageldijk de basis voor de tweede ontginning, waarmee er mogelijk aan de noordzijde van de dijk sinds 1300 bewoning aanwezig was. Tevens zijn er een serie dwarskades uit die tijd die dwars door het plangebied lopen. Op historisch kaartmateriaal uit de Nieuwe tijd is in het begin van de 19e eeuw echter geen bebouwing meer langs de dijk aanwezig. · In de Nieuwe tijd grenst het plangebied aan twee 19e eeuwse forten als onderdeel van de Waterlinie (de Gagel en Blauwkapel), waarvan elementen in het plangebied aanwezig kunnen zijn. Tevens staan er in het westelijk deel van het plangebied (aan de Klopdijk bij het fort) op twee plekken bouwwerken. · In het plangebied is de ondergrond naar verwachting op verschillende plaatsen verstoord geraakt. Er zijn in het verleden sloten en waterpartijen gegraven, er heeft in delen ontgronding plaatsgevonden, er zijn leidingen aangelegd en er is opgehoogd ten behoeve van de aanleg van de huidige infrastructuur in het gebied. In hoeverre deze verwachte verstoringen vlakdekkend zijn en een negatieve invloed hebben gehad op het archeologisch bodemarchief in het plangebied, is niet bekend. Op basis van de resultaten van het bureauonderzoek is een verwachtingskaart van het plangebied opgesteld. Deze is weergegeven in bijlage 6-1-6-4. Hierbij is in het hele plangebied sprake van een archeologische verwachting, aangezien overal in de ondergrond dekzand aanwezig is, waar in de top – indien intact - archeologische resten uit de steentijd aanwezig kunnen zijn (Laat-Paleolithicum – Neolithicum). Aan de historische structuren in het gebied wordt voorgesteld een hoge archeologische verwachting toe te kennen (Late Middeleeuwen – Nieuwe tijd). Naast de Gageldijk (en een bijbehorende nederzettingszone) behoren hiertoe ook de verschillende dwarskades en enkele bekende historisch bebouwde gebieden. De fortlocaties behouden de archeologische waarde, zoals op de gemeentelijke waardenkaart staat aangegeven.</p>