สิทธิในการจัดการและใช้ประโยชน์ทรัพยากรธรรมชาติของชุมชนบ้านห้วยอีค่าง หมู่ที่ 1 ตำบลแม่วิน อำเภอแม่วาง จังหวัดเชียงใหม่

ชาวเขากลุ่มชาติพันธุ์กะเหรี่ยง (ปกาเกอะญอ) เป็นชนกลุ่มน้อยที่อาศัยอยู่และทำกินในชุมชนบ้านห้วยอีค่าง หมู่ที่ 1 ตำบลแม่วิน อำเภอแม่วาง จังหวัดเชียงใหม่ มาแต่ดั้งเดิมก่อนประกาศใช้ประมวลกฎหมายที่ดินและประกาศเขตป่าสงวนแห่งชาติป่าแม่ขานและป่าแม่วาง ตามราชกิจจานุเบกษาเล่ม 85 ตอนที่ 111 วันที่ 26 พฤศจิกายน 2511 ซึ่งขณะนั้นชาวปกาเกอะญอในหมู่บ้านห้วยอีค่างยังไม่ได้รับการพิสูจน์สถานะบุคคลและสัญชาติไทย อีกทั้งไม่เข้าใจภาษาไทย ทำให้เข้าไม่ถึงสิทธิในการแจ้งการครอบครองที่ดินตามประมวลกฎหมายที่ดินและกลายเป็นผู้บุกรุกป่า รวมถึงการให้สัมปทานการทำเหมืองแร่และป่าไม้ของภาครัฐ ส่งผลกระทบเกิดสภาวะแห้งแล้ง ทรัพยากรธรรมชาติลดลงอย่างรวดเร็ว ทำให้ชาวปกาเกอะญอในหมู่บ้านห้วยอีค่างรื้อฟื้นขนบธรรมเนียม จารีตประเพณี ในการอนุรักษ์ บำรุงรักษาทรัพยากรธรรมชาติให้มีความสมดุลและยั่งยืนมาโดยตลอดต่อมาในปีพ.ศ. 2532 กรมป่าไม้ได้มีการสำรวจเพื่อจัดตั้งอุทยานแห่งชาติในพื้นที่ตำบลแม่วิน ทำให้ชาวปกาเกอะญอให้หมู่บ้านห้วยอีค่าง พยายามหาหลักฐานในการพิสูจน์สิทธิในที่ดินที่และสิทธิในการจัดการ บำรุงรักษา และใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติอย่างสมดุลและยั่งยืนที่มีมาตามขนบธรรมเนียม จารีตประเพณีที่มีมาแต่ดั้งเดิม จนในปีพ.ศ. 2552 พื้นที่ราบของบ้านห้วยอีค่างบางส่วนได้มีการออกโฉนดทั้งตำบล ที่กำหนดให้จังหวัดเชียงใหม่เป็นจังหวัดที่จะทำการเดินสำรวจรังวัดปักหลักเขตเพื่อออกโฉนดที่ดิน อีกทั้งนโยบายของรัฐที่มีต่อชาวเขาได้ให้สิทธิในการใช้ประโยชน์ในที่ดินของรัฐในชุมชนบ้านห้วยอีค่าง การจัดดินและจัดทำแนวเขตที่ดิน และตรวจพิสูจน์สิทธิในที่ดินตามมติคณะรัฐมนตรี และแผนแม่บทเพื่อการพัฒนาชุมชน สิ่งแวดล้อมและการควบคุมพืชเสพติดบนที่สูง ถือเป็นการกระทำทางปกครองที่ผูกพันรัฐบาล และก่อให้เกิดสิทธิแก่คนในชุมชนบ้านห้วยอีค่างในการจัดการและใช้ประโยชน์ในที่ดินในพื้นที่ป่าชาวเขากลุ่มชาติพันธุ์กะเหรี่ยงในชุมชนบ้านห้วยอีค่าง หมู่ที่ 1 ตำบลแม่วิน อำเภอแม่วาง จังหวัดเชียงใหม่ จึงเป็นตัวอย่างทางสังคมแสดงให้เห็นถึงกระบวนการต่อสู้และพิสูจน์ให้เห็นถึงสิทธิในการจัดการและใช้ประโยชน์ทรัพยากรธรรมชาติที่สมดุลและยั่งยืนตามบทบัญญัติในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2560 มาตรา 43 (1) (2)