ปัญหาการออกหุ้นให้แก่พนักงานของบริษัทจำกัดในประเทศไทย

การออกหุ้นให้แก่พนักงานเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับบริษัทที่เพิ่งก่อตั้งใหม่หรือบริษัทขนาดเล็กเพื่อใช้เป็นเครื่องมือในการสร้างแรงจูงใจให้พนักงานที่มีความสามารถสูงอยู่ร่วมทำงานกับบริษัท และมอบความรู้สึกความเป็นเจ้าขององค์กรร่วมกันให้กับพนักงาน นอกจากการเสนอผลตอบแทนเพื่อดึงดูดพนักงานในรูปแบบของเงินเดือน โบนัส หรือสวัสดิการแต่เพียงเท่านั้น เนื่องจากธุรกิจบางประเภทจำเป็นที่ต้องใช้วิธีการออกหุ้นให้กับพนักงานด้วย เช่น บริษัทสตาร์ทอัพ (Startup) และธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) ซึ่งส่วนใหญ่มักจดทะเบียนนิติบุคคลอยู่ในรูปแบบบริษัทจำกัด จึงต้องอยู่ภายใต้บทบัญญัติและมีข้อจำกัดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ของไทย ทำให้บริษัทจำกัดไม่สามารถออกหุ้นให้แก่พนักงานได้ ซึ่งมีประเด็นปัญหาที่กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 3 ลักษณะ 22 หุ้นส่วนและบริษัท เนื่องจากกฎหมายดังกล่าวมีบทบัญญัติบางประการที่เป็นข้อจำกัดและเป็นอุปสรรคในการออกหุ้นให้แก่พนักงานของบริษัท เช่น ปัญหาการต้องมีผู้เข้าชื่อซื้อหุ้นจนครบก่อนการจดทะเบียนจัดตั้งบริษัท ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1104 ปัญหาการห้ามมิให้บริษัทจำกัดเป็นเจ้าของถือหุ้นของตนเอง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1143 และปัญหาการออกหุ้นใหม่ต้องเสนอขายให้แก่ผู้ถือหุ้นคนเดิมก่อนตามสัดส่วน ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1222 วรรคหนึ่งแต่จากการศึกษาพบว่าตามพระราชบัญญัติบริษัท Companies Act (Chapter 50) ในประเทศสิงคโปร์ ไม่มีข้อจำกัดดังกล่าวเหมือนกับในประเทศไทย กล่าวคือ บริษัทจำกัดในประเทศสิงคโปร์สามารถออกหุ้นที่ได้รับอนุญาตแต่ยังไม่ได้ออก (authorized but unissued) ไม่จำเป็นต้องมีผู้เข้าชื่อซื้อหุ้นจนครบถ้วนก่อนจดทะเบียนจัดตั้งบริษัท จึงสามารถกันหุ้นบางส่วนให้แก่พนักงานในอนาคตได้ บริษัทจำกัดสามารถซื้อหุ้นและเป็นเจ้าของถือหุ้นของบริษัทตนเองได้ เพียงแต่อาจเอาเงินจากกำไรมาซื้อ และการดำเนินการดังกล่าวต้องไม่ทำให้ทุนของบริษัทลดลง นอกจากนี้บริษัทจำกัดในสิงคโปร์หากมีการเสนอขายหุ้นเพิ่มทุนโดยกรรมการสามารถเสนอให้แก่บุคคลภายนอกได้เช่นเดียวกับบริษัทมหาชนจำกัด เพียงแต่ต้องได้รับอนุมัติจากที่ประชุมผู้ถือหุ้นเท่านั้น ทั้งนี้เพราะตามกฎหมายบริษัทของประเทศสิงคโปร์ค่อนข้างจะให้อิสระแก่องค์กรธุรกิจ และให้ความสำคัญกับหลักเกณฑ์ในการดำเนินกิจการของบริษัทจำกัดผ่านทางธรรมนูญของบริษัทเป็นสำคัญ กฎหมายสิงคโปร์จึงมีความยืดหยุ่นในการจัดการและตอบสนองต่อโอกาสทางธุรกิจหรือความต้องการทางการเงินมากกว่า จะเห็นได้ว่าประเทศสิงคโปร์เป็นประเทศที่มีเศรษฐกิจเสรี เพราะมีสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมต่อการดำเนินธุรกิจ ดังจะเห็นได้จากการที่บริษัทสตาร์ทอัพ (Startup) ส่วนใหญ่จากทั่วทุกมุมโลกมุ่งเข้าไปตั้งกิจการในประเทศสิงคโปร์เป็นหลัก ซึ่งบริษัทประเภทดังกล่าวจำเป็นต้องใช้เครื่องมือในการออกหุ้นให้แก่พนักงาน (Employee Stock Ownership Plan - ESOP) เป็นสิ่งสำคัญในการประกอบธุรกิจดังนั้น เมื่อประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ของประเทศไทย มีบทบัญญัติบางประการที่เป็นอุปสรรคต่อการออกหุ้นให้แก่พนักงานของบริษัทจำกัดในประเทศไทย จึงเห็นควรมีการแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์เพื่อให้สอดคล้องกับการดำเนินธุรกิจในปัจจุบัน เพื่อสร้างโอกาสและทางเลือกให้แก่องค์กรธุรกิจใช้เป็นเครื่องมือในการดำเนินกิจการของตนเองให้ประสบความสำเร็จ และตอบสนองต่อโอกาสทางธุรกิจของบริษัทจำกัดในประเทศไทยต่อไปในอนาคตด้วย เพราะหากไม่มีการแก้ไขกฎหมายก็จะทำให้นักลงทุน หรือองค์กรธุรกิจภายนอกมาจัดตั้งบริษัทจำกัดในประเทศไทยลดน้อยลง อันส่งผลต่อการจ้างงาน และเศรษฐกิจภาพรวมของประเทศ