การมีส่วนร่วมของประชาชนในการป้องกันและแก้ไขปัญหาไฟป่าหมอกควัน: กรณีศึกษา พื้นที่เทศบาลตำบลแม่วาง อำเภอแม่วาง จังหวัดเชียงใหม่

การค้นคว้าอิสระนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษากระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชน และรูปแบบการมีส่วนร่วมของประชาชน ในการป้องกันและแก้ไขปัญหาไฟป่าหมอกควัน ในพื้นที่เทศบาลตำบลแม่วาง อำเภอแม่วาง จังหวัดเชียงใหม่ 2) ศึกษาแนวทาง และมาตรการ/วิธีการ ในการป้องกันและแก้ไขปัญหาไฟป่าหมอกควัน ในพื้นที่เทศบาลตำบลแม่วาง อำเภอแม่วาง จังหวัดเชียงใหม่ ที่เกิดจากการมีส่วนร่วมของประชาชน และ 3) ออกแบบข้อเสนอแนะเชิงนโยบายในการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชน ในการป้องกันและแก้ไขปัญหาไฟป่าหมอกควัน ในพื้นที่เทศบาลตำบลแม่วาง อำเภอแม่วาง จังหวัดเชียงใหม่ เป็นการวิจัยเชิงปริมาณ (Quantitative Research) โดยการสำรวจ (Survey Research) เก็บข้อมูลด้วยการใช้แบบสอบถาม (Questionnaire) กลุ่มตัวอย่าง คือ ประชาชนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่เทศบาลตำบลแม่วาง อำเภอแม่วาง จังหวัดเชียงใหม่ จำนวน 379 คน และใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยใช้ข้อมูลทุติยภูมิจากเอกสาร รายงานทางวิชาการ และจากการสัมภาษณ์ กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้บริหารหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการป้องกันและแก้ไขปัญหาไฟป่าหมอกควัน จำนวน 3 คน สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานผลการศึกษาพบว่า 1) กระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชน โดยรวมอยู่ในระดับมาก (¯X = 4.13, S.D. = 0.686) และรูปแบบการมีส่วนร่วมของประชาชน โดยรวมอยู่ในระดับมาก (¯X = 4.05, S.D. = 0.720) 2) แนวทาง และมาตรการ/วิธีการ โดยการเข้ามามีส่วนร่วมของประชาชน โดยรวมอยู่ระดับมาก (¯X = 4.01, S.D. = 0.726) และ 3) ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายในการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชน ได้แก่ (1) เจ้าหน้าที่ของรัฐควรบังคับใช้กฎหมายอย่างเข้มงวด เพื่อไม่ให้เกิดการกระทำความผิดซ้ำ ๆ (2) ภาครัฐควรส่งเสริมให้ภาคเอกชน ประชาสังคม และประชาชน เข้ามามีส่วนร่วมในการกำหนดระเบียบวิธีปฏิบัติในการป้องกันและแก้ไขปัญหาไฟป่าหมอกควัน เพื่อให้ทุกฝ่ายตระหนักถึงความสำคัญในการป้องกันและแก้ไขปัญหา ตลอดจนให้ความร่วมมือในการบริหารจัดการทรัพยากรร่วมกัน (3) ภาครัฐควรให้ความรู้กับประชาชนเกี่ยวกับการปลูกพืชเศรษฐกิจ และส่งเสริมให้ประชาชนมีทางเลือกในการปลูกพืชมากขึ้น (4) สร้างความร่วมมือระหว่างภาครัฐและภาคเอกชนเข้ามาช่วยดูแลและฟื้นฟูทรัพยากรในชุมชนร่วมกัน รวมทั้ง หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรดำเนินการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชน โดยเริ่มต้นจากในระดับพื้นที่ชุมชน ผลักดันให้เป็นชุมชนเข็มแข็ง จัดตั้งเครือข่าย เปิดเวทีให้คนในชุมชนได้ร่วมแสดงความคิดเห็น แลกเปลี่ยนเรียนรู้ และร่วมกันหาแนวทางการแก้ปัญหาร่วมกัน โดยดำเนินการอย่างต่อเนื่อง และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรร่วมกันจัดทำแผนหรือคู่มือ การมีส่วนร่วมของประชาชน โดยเป็นแผนระดับชุมชน/หมู่บ้าน ตามบริบทของพื้นที่